Charakterystyka wybranych ostoi siedliskowych
|
|
|
Ostoje siedliskowe to Specjalne Obszary Ochrony (SOO; ang. Special Areas of Conservation - SACs), tworzone w oparciu o art. 3 Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory (tzw. Dyrektywa Siedliskowa), w celu zapewnienia różnorodności biologicznej poprzez ochronę siedlisk naturalnych, wymienionych w załączniku I oraz siedlisk gatunków dzikiej fauny i flory, wymienionych w załączniku II dyrektywy, będących przedmiotem zainteresowania Wspólnot.
W załączniku I dyrektywy znalazły się siedliska, które są zagrożone zanikiem w swoim naturalnym zasięgu lub mają niewielki zasięg naturalny, lub stanowią wybitne przykłady typowych cech jednego lub więcej z pięciu regionów biogeograficznych wymienionych w dyrektywie. W załączniku II dyrektywy wymieniono gatunki, które są: zagrożone lub podatne na zagrożenia, rzadkie, endemiczne oraz wymagające specjalnej uwagi ze względu na szczególny charakter ich siedliska lub potencjalne oddziaływanie ich eksploatacji na te siedliska. W pierwszej kolejności ochroną zostały objęte rodzaje siedlisk i gatunki priorytetowe, czyli takie, w stosunku do których Unia Europejska ponosi szczególną odpowiedzialność z powodu zagrożenia zaniknięciem oraz wielkości ich naturalnego zasięgu, mieszczącego się w obrębie europejskich terytoriów państw członkowskich.
Obiekty, w których znajdują się rodzaje siedlisk naturalnych, wymienione w załączniku I i siedliska gatunków wymienione w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej, tworzą sieć Specjalnych Obszarów Ochrony pod nazwą Natura 2000, wyznaczaną w oparciu o szczegółowe kryteria. Dla obszarów tych państwa członkowskie ustalają konieczne działania ochronne, pozwalające na zachowanie rodzajów siedlisk i gatunków, dla których obiekt
|
|
Natura 2000
Orientacyjne rozmieszczenie ostoi
w województwie śląskim - projekt
|
został wyznaczony, w stanie sprzyjającym ochronie lub działania mające na celu odtworzenie takiego stanu.
W 15 krajach Unii Europejskiej wyznaczono dotychczas ponad 10 600 Specjalnych Obszarów Ochrony, które zajmują ponad 368 000 km2 powierzchni (informację o aktualnym stanie desygnowania ostoi siedliskowych w krajach Unii Europejskiej można odnaleźć na stronie internetowej Komisji Europejskiej.
W Polsce wytypowano wstępnie 231 ostoi siedliskowych, w tym 11 położonych w całości w granicach województwa śląskiego (Bagna Antoniów-Łęknice, Beskid Śląski, Beskid Żywiecki, Dolina Górnej Wisły, Lasy Kobiórsko-Pszczyńskie, Ostoja Częstochowska, Ostoja Jurajska, Sodowa Góra, Stawy Łężczok, Suchy Młyn, Sztolnie Blachówka) oraz 6 ostoi, które tylko częściowo zlokalizowane są w jego granicach (Babia Góra i Pasmo Policy, Dolina Potoku Żabnik, Lasy Turawskie, Lasy Włoszczowskie, Ostoja Środkowojurajska, Załęczański Łuk Warty). Ich łączna powierzchnia wynosi około 138 468 ha (ok. 11,3% powierzchni województwa).
W wyniku weryfikacji wstępnych danych, przygotowanych przez Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie - krajowego koordynatora wyznaczania specjalnych obszarów ochrony do sieci Natura 2000, Wojewódzki Zespół Realizacyjny (WZR) w Katowicach zarekomendował 9 ostoi (Beskid Śląski, Beskid Żywiecki, Ostoja Częstochowska = Olsztyńsko-Mirowska, Ostoja Jurajska = Złotopotocka, Ostoja Środkowojurajska, Sodowa Góra, Stawy Łężczak = Stawy Łężczok, Suchy Młyn, Sztolnie Blachówka = Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie). WZR zaproponował dodatkowo ostoję Park Krajobrazowy Stawki, a Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska i Centrum Informacji Chiropterologicznej Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie - ostoję Szachownica. Ponadto przedstawiciele World Wide Found i Dolnośląskiej Fundacji Ekorozwoju wystąpili z wnioskiem do WZR o wyznaczenie ostoi Graniczny Meander Odry, a Stowarzyszenie Bios z Opola zaproponowało dwie ostoje: "Las koło Tworkowa" i Brzezie (Świerkosz K., Obrdlik P. 2002. Natura 2000 w dolinie Odry czyli Odrą do Europy. Dolnośląska Fundacja Ekorozwoju, Wrocław). Koordynator krajowy zadecydował o wprowadzeniu na listę ogólnopolską 10 obszarów, natomiast nie podjął jeszcze ostatecznej decyzji dotyczącej trzech ostoi: Morzyk - dla ochrony czynnych tufów wapiennych i Ostoja Goczałkowicka - dla restytucji marsylii czterolistnej, zgłoszone dodatkowo przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, oraz Park Krajobrazowy Stawki - dla ochrony fauny bezkręgowców. W poniższej tabeli przedstawiono podstawowe dane o tych ostojach.
Wykaz Specjalnych Obszarów Ochrony wyznaczonych w województwie śląskim przez Wojewódzki Zespół Realizacyjny i Instytut Ochrony PAN w Krakowie
| Nr ostoi |
Nazwa ostoi (OSO) |
Powierzchnia [ha] |
Liczba siedlisk / gatunków
z zał. I i II Dyrektywy Siedliskowej |
Ranga ostoi |
| 174 |
Ostoja Olsztyńsko-Mirowska |
2 244 |
8 (12) / 9 (9)** |
podstawowa |
| 175 |
Ostoja Złotopotocka |
4 619 |
4 (10) / 7 (13) |
podstawowa |
| 176 |
Ostoja Środkowojurajska |
5 769* |
7 (17) / 5 (4) |
podstawowa |
| 185 |
Suchy Młyn |
1 485 |
2 (7) / 1 (5) |
podstawowa |
| 201 |
Podziemia
Tarnogórsko-Bytomskie |
3 473 |
-(1) / 1 |
podstawowa |
| 207 |
Sodowa Góra |
38 |
1 / 1 |
podstawowa |
| 209 |
Stawy Łężczok |
695 |
6 (9) / 4 (7) |
podstawowa |
| 218 |
Beskid Śląski |
35 870 |
7 (19) / 3 (16) |
podstawowa |
| 224 |
Beskid Żywiecki |
38 370 |
15 (22) / 10 (13) |
podstawowa |
|
Szachownica |
13 |
-(3) / -(4) |
|
|
| Źródło: |
Cierlik G. i in. 2002. Przyroda Górnego Śląska 28/2002 oraz dane WZR i Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska. |
| * |
Ostoja położona na terenie województw: śląskiego i małopolskiego, w tym 3 929 ha w województwie śląskim. |
| ** |
W nawiasach podano dane zweryfikowane przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska. |
|
W wyniku weryfikacji materiałów otrzymanych z WZR w Katowicach i z Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska oraz w oparciu o posiadaną bazę danych SOO, Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie dokonał kolejnej delimitacji ostoi siedliskowych w województwie śląskim. W poniższej tabeli podano podstawowe dane o ostojach siedliskowych wytypowanych przez koordynatora krajowego w województwie śląskim.
Wykaz Specjalnych Obszarów Ochrony wytypowanych wstępnie w województwie śląskim przez Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie
|
|
| Źródło: |
dane Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, uzupełnione. |
|
W oparciu o wyniki badań hydrogeologicznych prowadzonych przez dr. A. Tyca z Uniwersytetu Śląskiego opracowano i wysłano do koordynatora krajowego z końcem 2002 roku jeszcze jeden standardowy formularz danych dla proponowanej ostoi Las Grabicz, celem ochrony największego i najlepiej wykształconego w województwie śląskim obszaru źródliskowego z czynnymi tufami wapiennymi.
Informacje o aktualnym stanie desygnowania ostoi siedliskowych w Polsce można uzyskać, pisząc na adres
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
.
Materiał strony opracowano 9 stycznia 2003 roku. Autor opracowania: J. B. Parusel.
Charakterystyka wybranych ostoi siedliskowych: |
Natura 2000 
