Na terenie województwa stwierdzono występowanie około 600 gatunków mszaków, w tym ponad 100 gatunków wątrobowców i około 500 gatunków mchów.

Wśród mszaków wyróżnia się kilka grup ekologicznych związanych z odmiennymi typami siedlisk. Najbardziej zagrożoną grupą w województwie są mszaki epifityczne - porastające pnie i konary drzew. Są to rośliny bardzo wrażliwe na zanieczyszczenie powietrza, zwłaszcza związkami siarki. Do epifitów należą m.in. wątrobowce - parzoch Bauera i miedzik tamaryszkowy, uznane za gatunki wymierające w Polsce.

Mszaki epiksyliczne związane są z murszejącym drewnem. Rozwijają się na pniakach i martwych kłodach drzew. Ponieważ w ramach prowadzonej gospodarki leśnej usuwa się z lasu martwe drzewa, ubywa siedlisk dla tej grupy. Jest to szczególnie groźne dla mchów typowo epiksylicznych, które tylko sporadycznie mogą rozwijać się na innych typach siedlisk.

Szczególnie godne uwagi są mszaki torfowisk, wśród których spotyka się relikty glacjalne, tj. gatunki szeroko rozpowszechnione w okresie zlodowaceń, które współcześnie występują na nielicznych stanowiskach. Specyficzne warunki panujące na torfowiskach pozwoliły im przetrwać niekorzystne dla nich zmiany klimatyczne. Przykładem reliktów glacjalnych, które spotkać można w naszym województwie są m.in. mchy: bagnik wełnisty i skorpionowiec brunatny. Obecnie gatunki te obserwuje się już w niewielu miejscach. Z powodu postępujących procesów osuszania i dewastacji torfowisk stwierdza się ich zanikanie z dotychczas znanych obszarów występowania. Warto podkreślić, iż znaczna liczba mszaków torfowisk znajduje się pod ochroną gatunkową.

Wśród mszaków związanych z siedliskami wodnymi wyróżnia się mszaki wód płynących i stojących. Mszaki potokowe osiedlają się na kamieniach i kłodach zalegających w korytach cieków wodnych, a także na różnych elementach zabudowy hydrotechnicznej. Z uwagi na znaczne zanieczyszczenie wód powierzchniowych oraz regulację rzek i potoków, z którą wiąże się zwykle usuwanie głazów i martwych drzew z ich koryt, gatunki tej grupy należą do rzadkich i zagrożonych. Większość z nich występuje na nielicznych i rozproszonych stanowiskach, np. mchy: zdrojek potokowy i wodnokrzywoszyj rzeczny, narażone na wymarcie w skali regionu. Spośród mszaków związanych ze zbiornikami wodnymi na szczególną troskę zasługują gatunki rzadkie w skali kraju, m.in. krzywoszyj skalny i torfowiec brodawkowany.

Siedliskiem mszaków epilitycznych są naturalne wychodnie skalne, odsłonięcia w kamieniołomach, głazy narzutowe oraz mury. Spośród regionalnie rzadkich gatunków mchów na siedliskach nawapiennych spotkać można namurnika górskiego, natomiast na piaskowcach - roździorka orzęsionego.

Najliczniejszą grupę ekologiczną stanowią mszaki siedlisk naziemnych (epigeiczne) związane z różnymi ekosystemami. W zbiorowiskach roślinnych tworzą one najniższą warstwę roślin. Część gatunków wykazuje bardzo silne przywiązanie do konkretnych zbiorowisk i w niektórych przypadkach traktowane są jako ich gatunki charakterystyczne lub wyróżniające. W takich przypadkach zagrożenie zbiorowisk i występujących w nich mszaków jest równorzędne. Dotyczy to m.in. grupy gatunków związanych z zanikającymi w skali regionu łąkami wilgotnymi, jak np. zdrojek rokietowy (zagrożony wymarciem w Polsce).

Brioflora naszego województwa składa się prawie wyłącznie z gatunków rodzimych. Zanotowano tu występowanie nielicznych "obcych przybyszów". Są to rośliny pochodzące z półkuli południowej - wątrobowiec wgłębka reńska oraz mchy: krzywoszczeć zgięta i prostoząb równowąski.

Do osobliwości briologicznych naszego regionu należą gatunki bardzo rzadkie w skali kraju, a nawet Europy. Są to m.in. wątrobowce: meszanka badeńska, parzoch Bauera i skapanka spustoszona (jeden z najrzadszych wątrobowców Europy) oraz mchy: krzywoząb podsadnikowy, osadniczek goły i studziennik zdrojowy.

Materiał strony opracowano 30 września 2002 roku. Autor opracowania: R. Bula.