Ewolucja u ślimaków

W 2009 roku, kiedy obchodzimy dwusetną rocznicę urodzin Karola Darwina, zapraszamy do uczestnictwa w MegaLaboratorium Ewolucji. Na przykładzie pospolitych ślimaków, spotykanych w parkach, ogrodach i na poboczach dróg, można osobiście zobaczyć drobne kroki ewolucji. Dokładne informacje o programie, instrukcje rozpoznawania ślimaków oraz formularz obserwacji dostępne są na stronie internetowej http://www.evolutionmegalab.org/pl

Ślimak gajowy i ślimak ogrodowy, nazywane również wstężykami, znane są z barwnych (żółtych, różowych lub brązowych) muszli, czasem ozdobionych dodatkowo jednym lub kilkoma ciemniejszymi paskami. Cechą pozwalającą na odróżnienie obu tych gatunków jest kolor wargi, tj. zgrubienia wokół otworu muszli dorosłych osobników, który u ślimaka gajowego jest brązowy, a u ślimaka ogrodowego – biały.

Zmienne ubarwienie muszli wstężyków jest przystosowaniem do warunków życia. Stanowi ono kamuflaż utrudniający upolowanie tych ślimaków przez ptaki. Ponadto, ciemne muszle, szybciej ogrzewające się w promieniach słońca, zapewniają większą aktywność zwierząt.

W ostatnich trzydziestu latach odnotowano na pewnych obszarach Europy spadek liczebności drozdów śpiewaków, których ulubionym pokarmem są ślimaki, a także stwierdzono ocieplenie klimatu. W celu sprawdzenia, czy te zmiany środowiskowe mają wpływ na częstość występowania określonych form barwnych wstężyków, powstał program MegaLaboratorium Ewolucji.

Do udziału w MegaLaboratorium Ewolucji, polegającym na obserwacji ślimaków w ich naturalnym siedlisku, może włączyć się każdy. Poszukiwanie ślimaków może być zadaniem realizowanym przez uczniów pod opieką nauczyciela lub sposobem na aktywne spędzenie wolnego czasu w gronie znajomych lub rodziny.

W wybranym miejscu (każdorazowo innym) wyszukujemy dorosłe osobniki ślimaka gajowego i ślimaka ogrodowego. Liczymy ilość ślimaków w każdym z typów ubarwienia muszli. Notujemy dane dotyczące wstężyków, daty i miejsca obserwacji, które wpisujemy następnie na stronie internetowej programu. Ślimaki pozostawiamy w miejscu znalezienia. Duża liczba danych, pochodzących z wielu miejsc, pozwoli określić zmienność ubarwienia muszli wstężyków oraz sprawdzić hipotezę o zależności koloru muszli od warunków środowiska.