|
|
Ostoja Olsztyńsko-Mirowska położona jest na wschód od Częstochowy, na północnym krańcu Wyżyny Częstochowskiej, stanowiąc enklawę naturalnych i półnaturalnych ekosystemów wśród silnie zurbanizowanych terenów okręgów przemysłowych Śląska i Częstochowy. Obszar ten leży w całości na terenie Parku Orlich Gniazd. Utworzono tu dotychczas 2 rezerwaty przyrody - Zielona Góra i Sokole Góry oraz jeden użytek ekologiczny Góry Towarne.
Ostoja obejmuje kompleks wzgórz wapiennych (mogotów) z licznymi formami krasowymi, takimi jak: jaskinie, ostańce, studnie i leje krasowe. Wzgórza zbudowane są z wapieni górnej jury. Najtwardsze z nich - wapienie skaliste - tworzą charakterystyczne ostańce w postaci wież, bloków, grzybów i bram skalnych. W wyniku wietrzenia i erozji skał, u podnóży ostańców tworzą się niewielkie rumowiska wapienne. Procesy krasowe doprowadziły tu do
|
|
Skałki w okolicy Olsztyna
fot. J. B. Parusel
|
powstania licznych jaskiń, o długości ponad 100 m, z bardzo bogatą szatą naciekową.
Wzgórza pokrywają naturalne fitocenozy leśne lub zbiorowiska murawowe. Zbocza wzniesień porośnięte są lasami liściastymi: grądami, kwaśnymi, żyznymi i ciepłolubnymi buczynami oraz - bardzo rzadko - świetlistą dąbrową. Spotyka się także stare drzewostany modrzewia polskiego - gatunku umieszczonego w Czerwonej liście gatunków zagrożonych IUCN. Nasłonecznione i wylesione zbocza, użytkowane do niedawna jako pastwiska, pokrywają kwieciste murawy kserotermiczne i naskalne, z udziałem gatunków stepowych oraz malownicze formacje jałowca pospolitego. W dolinach między wzgórzami, wypełnionych piaskami fluwioglacjalnymi, występują bory sosnowe oraz wrzosowiska i murawy napiaskowe. Tereny w sąsiedztwie wzgórz zajęte są przez lasy (przeważnie sosnowe) użytkowane gospodarczo lub pola uprawne. Wśród pól, na ugorach i miedzach, występują mozaikowo rozmieszczone czyżnie - zarośla ciepłolubnych krzewów, takich jak: tarnina, głóg i dereń.
 |
| Ostoja Olsztyńsko-Mirowska |
Teren ten cechuje duże zróżnicowanie siedliskowe. Szczególnie ważne są siedliska nieleśne związane z wapiennymi skałami, gdzie występują liczne, rzadkie i zagrożone, ciepłolubne gatunki roślin i bezkręgowców (w tym gatunek z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej - modraszek telejus). Szereg gatunków osiąga tutaj kres zasięgu (na ogół północny). W obrębie ostoi występują bardzo licznie chronione i rzadkie gatunki roślin nasiennych i zarodnikowych oraz bezkręgowców. Do najcenniejszych gatunków roślin należy przytulia krakowska - endemit występujący jedynie w murawach naskalnych kilku wzgórz w okolicy Olsztyna. W ostoi stwierdzono również obuwika pospolitego i bezlist okrywkowy, gatunki z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. Spośród płazów wymienionych w tym załączniku, stwierdzono tu obecność traszki grzebieniastej i kumaka nizinnego. Ostoja charakteryzuje się bogatą chiropterofauną. Jaskinie są miejscem zimowania 14 gatunków nietoperzy, w tym 6 z załącznika II Dyrektywy. W jaskini Pod Sokolą Górą żyją dwa, endemiczne i jedyne w naszej faunie gatunki chrząszczy troglobiontycznych z rodzajów Choleva i Catops.
Łącznie zidentyfikowano na terenie ostoi 13 rodzajów siedlisk z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej (w tym 4 siedliska priorytetowe) oraz 12 gatunków roślin i zwierząt z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. Lęgnie się tu także 8 gatunków ptaków wymienionych w załączniku I Dyrektywy Ptasiej: dzięcioł czarny, dzięcioł zielonosiwy, gąsiorek, lelek, lerka, muchołówka białoszyja, muchołówka mała, świergotek polny.
Typy siedlisk przyrodniczych z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej
| Kod siedliska |
Nazwa |
| 2330 |
Wydmy śródlądowe z murawami szczotlichowymi. |
| 5130 |
Zarośla z jałowcem pospolitym na wrzosowiskach lub murawach nawapiennych. |
| 6120 |
Suche, śródlądowe wapniste murawy napiaskowe*. |
| 6210 |
Murawy kserotermiczne i krzewiaste facje (priorytetowe są tylko murawy z istotnymi stanowiskami
storczyków)*. |
| 6510 |
Niżowe łąki kośne. |
| 8160 |
Wyżynne i podgórskie piargi i rumowiska wapienne*. |
| 8210 |
Wapienne ściany skalne z roślinnością szczelinową. |
| 8310 |
Jaskinie nieudostępnione do zwiedzania. |
| 9110 |
Kwaśne buczyny. |
| 9130 |
Żyzne buczyny. |
| 9150 |
Ciepłolubne buczyny storczykowe należące do Cephalanthero-Fagion. |
| 9170 |
Lasy dębowo-grabowe. |
| 91I0 |
Świetlista dąbrowa subkontynentalna*. |
|
| * |
Siedlisko priorytetowe. |
|
Gatunki roślin i zwierząt z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej
| Nazwa polska |
Nazwa łacińska |
Populacja |
| Obuwik pospolity |
Cypripedium calceolus |
C |
| Bezlist okrywkowy |
Buxbaumia viridis |
D |
| Przytulia krakowska |
Galium cracoviense |
A |
| Modraszek telejus |
Maculinea teleius |
C |
| Traszka grzebieniasta |
Triturus cristatus |
C |
| Kumak nizinny |
Bombina bombina |
C |
| Nocek duży |
Myotis myotis |
C |
| Nocek Bechsteina |
Myotis bechsteinii |
C |
| Nocek łydkowłosy |
Myotis dasycneme |
C |
| Nocek orzęsiony |
Myotis emarginatus |
C |
| Podkowiec mały |
Rhinolophus hipposideros |
C |
| Mopek |
Barbastella barbastellus |
C |
|
| Populacja: |
oszacowanie wielkości populacji gatunku na terenie obszaru
w stosunku do populacji krajowej: A: >15-100%, B: >2-15%,
C: >0-2%, D: populacja nieistotna. |
|
Mapę opracowaną przez Centrum Informacji o Środowisku UNEP / GRID - Warszawa wykorzystano za zgodą Ministerstwa Środowiska. Materiał strony opracowano 26 stycznia 2004 roku. Autor opracowania: A. Wower, R. Bula.
|
Natura 2000 
