zaproponuj artykuł

Instytucje i organizacje

Geoportale

 
ORSIP - Geoportal Województwa Śląskiego
ORSIP - Moduł Przyroda
BioGeo Silesia
 
Geoportal RDOŚ Katowice
geoportal.gov.pl

Biblioteki cyfrowe

 
Kolekcja "Natura" ŚBC
 

Infografiki

Infografika Kleszcze
Kleszcze

Podkategorie

Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 r. (t.j. Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880) rezerwat przyrody jest obszarem obejmującym zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym ekosystemy, w tym ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin i zwierząt oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, mające istotną wartość ze względów naukowych, przyrodniczych, kulturowych bądź krajobrazowych.

Rezerwat przyrody powoływany jest mocą rozporządzenia wojewody, na podstawie dokumentacji złożonej przez wnioskodawcę.

Pod względem kategorii ochrony rezerwaty dzieli się na: ścisłe, w których wykluczone są jakiekolwiek formy ingerencji człowieka, i częściowe, w których - mimo zasadniczych ograniczeń w zakresie turystyki, gospodarki leśnej i rolnictwa - dopuszczalne są określone działania człowieka. Akty prawne powołujące rezerwaty przyrody nie zawierają określeń "rezerwat ścisły" i "rezerwat częściowy" (stosuje się je tylko w aktach wyższej rangi, np. w rozporządzeniach Rady Ministrów, w odniesieniu do części parków narodowych poddanych takiej ochronie). Kategoria ochrony wynika z zakresu wprowadzonych na terenie rezerwatu ograniczeń, zapisanych w akcie powołującym dany obiekt. Ze względu na przedmiot ochrony wyróżnia się rezerwaty m.in.: faunistyczne, florystyczne, krajobrazowe, leśne, przyrody nieożywionej, stepowe, słonoroślowe, torfowiskowe, wodne.

W województwie śląskim do tej pory utworzono 64 rezerwaty przyrody, w tym: 47 leśnych, 4 florystyczne, 3 faunistyczne, 3 przyrody nieożywionej, 2 krajobrazowe, 2 krajobrazowo-leśne, 2 torfowiskowe i 1 wodno-leśny.

Wykaz rezerwatów przyrody w województwie śląskim

Nazwa rezerwatu Typ rezerwatu* Rok utworzenia Powierzchnia [ha]** Gmina (Miejscowość) Przedmiot ochrony
Babczyna Dolina leśny 2002 76,25 Suszec (Suszec) Naturalne układy biocenotyczne charakterystyczne dla dolin rzecznych.
Barania Góra leśny 1953 383,04 Wisła (Wisła) Górski las mieszany, przechodzący w bór wysokogórski, tereny źródliskowe Białej i Czarnej Wisełki.
Borek leśny 1953 64,70 Koniecpol (Radoszewnica) Bór mieszany z udziałem dębu szypułkowego i lipy oraz fragmenty olsu i łęgu olchowego z udziałem jesionu.
Bukowa Góra leśny 1959 1,06 Lipie (Kleśniska) Buczyna niżowa ze starodrzewiem bukowym oraz domieszką jodły, świerka i sosny.
Bukowa Kępa leśny 1996 52,84 Janów (Łączki) Lasy bukowe na podłożu wapiennym i lessowym.
Butorza leśny 1961 30,68 Rajcza (Zwardoń) Drzewostan świerkowy "rasy istebniańskiej" w reglu dolnym.
Cisy koło Sierakowa leśny 1957 8,05 Ciasna (Przywary) Naturalne stanowisko cisa pospolitego w starym drzewostanie lasu mieszanego z udziałem dębu, buka, olszy czarnej, grabu, jesionu.
Cisy nad Liswartą leśny 1957 18,77 Herby (Łęg) Naturalne stanowisko cisa pospolitego w przystrumykowym łęgu jesionowo-olchowym o charakterze podgórskim.
Cisy w Hucie Starej leśny 1957 1,70 Koziegłowy (Huta Szklana) Naturalne stanowisko cisa pospolitego w drzewostanie wilgotnego lasu mieszanego.
Cisy w Łebkach leśny 1957 22,36 Herby (Łebki) Naturalne stanowisko cisa pospolitego w przystrumykowym łęgu olszowym.
Czantoria leśny 1996 97,71 Ustroń (Ustroń) Dolnoreglowe zbiorowiska leśne z udziałem drzewostanów jaworowych, jesionowych i klonowych.
Dębowa Góra leśny 1954 5,43 Kłobuck (Skrzeszów) Las grądowy z panującym dębem szypułkowym i udziałem jodły.
Dolina Łańskiego Potoku leśny 1998 46,89 Jasienica (Grodziec) Naturalne zbiorowiska podgórskiego łęgu jesionowego i nadrzecznej olszyny górskiej.
Dolina Żabnika torfowiskowy 1996 42,32 Jaworzno (Ciężkowice) Biocenozy wodne oraz torfowiska przejściowe ze stanowiskami licznych gatunków roślin chronionych i rzadkich.
Dziobaki leśny 1996 13,06 Ujsoły (Soblówka) Fragmenty buczyny karpackiej i jaworzyny ziołoroślowej w reglu dolnym.
Gawroniec leśny 1996 23,69 Świnna (Pewel Mała) Fragment buczyny karpackiej z udziałem sosny.
Góra Chełm leśny 1957 12,00 Łazy (Hutki Kanki) Las bukowy porastający malownicze wzgórze wapienne.
Góra Grojec krajobrazowy 1996 17,53 Woźniki (Psary) Drzewostan z udziałem jawora, buka i jodły, rosnących na wapiennym wzgórzu.
Góra Zborów przyrody nieożywionej 1957 45,00 Kroczyce (Podlesice) Kulminacje wapieni górnojurajskich o bogatej rzeźbie krasowej, porośnięte roślinnością naskalną, murawami i zaroślami kserotermicznymi.
Grapa leśny 1996 23,23 Żywiec (Żywiec) Fragment łęgu jesionowego z jarzmianką większą oraz lasu grądowego z chronionymi gatunkami runa.
Hubert leśny 1958 19,26 Wielowieś (Dąbrówka) Fragment lasu mieszanego o cechach naturalnych, zachowanego wśród lasów zniekształconych gospodarką człowieka.
Jaworzyna leśny 2003 40,03 Bielsko-Biała (Bielsko-Biała) Lasy górskie reprezentowane przez jaworzynę górską, kwaśną buczynę górską oraz żyzną buczynę karpacką.
Jeleniak Mikuliny faunistyczny 1958 37,54 Koszęcin (Piłka) Stanowisko lęgowe żurawia w kompleksie ekosystemów wodno-szuwarowych i leśnych.
Kaliszak leśny 1954 14,64 Janów (Apolonka) Naturalny starodrzew sosnowo-dębowy z udziałem jodły, modrzewia, świerka, buka i grabu.
Kępina leśny 2005 89,58 Irządze

Naturalne zbiorowiska nizinne w postaci niżowego lasu łęgowego, olsu porzeczkowego i ziołorośli wraz z całym bogactwem gatunkowym flory i fauny oraz źródlisk i wywierzysk.

Kopce leśny 1954 14,77 Cieszyn (Cieszyn) Fragment naturalnego lasu grądowego z udziałem lipy oraz cennych gatunków w runie, np. cieszynianka wiosenna.
Kuźnie przyrody nieożywionej 1996 7,22 Lipowa (Twardorzeczka) Zgrupowanie wychodni skalnych, jaskiń oraz dorodny drzewostan świerkowy.
Las Murckowski leśny 1954 100,67 Katowice (Katowice) Las bukowy o cechach naturalnych, położony w bezpośrednim sąsiedztwie aglomeracji przemysłowej.
Lasek Miejski nad Olzą florystyczny 1961 3,23 Cieszyn (Cieszyn) Stanowisko cieszynianki wiosennej w naturalnym lesie grądowym lipowo-dębowym.
Lasek Miejski nad Puńcówką florystyczny 1961 6,96 Cieszyn (Cieszyn) Stanowisko cieszynianki wiosennej w naturalnym lesie grądowym lipowo-dębowym.
Lipowska leśny 2008 62,6 Ujsoły, Węgierska Górka

Górnoreglowy bór świerkowy oraz torfowiska z systemem oczek wodnych wraz z całym bogactwem gatunkowym flory i fauny.

Łęg nad Młynówką leśny 2007 126,79 Ciasna, Lubliniec

Biocenozy leśne, wodne i bagienne w postaci naturalnego lasu łęgowego wraz z całym bogactwem gatunkowym flory i fauny.

Łężczok wodno-leśny 1957 396,21 Nędza, Racibórz (Babice, Zawada Książęca, Racibórz) Obszar leśno-stawowy, obejmujący: lasy łęgowe, starorzecza Odry, zabytkowe aleje, miejsca masowego gnieżdżenia się ptactwa.
Madohora leśny 1960 71,81*** Andychów, Ślemień (Rzyki, Ślemień) Naturalne zespoły leśne buczyny dolnoreglowej i świerczyny górnoreglowej oraz wychodnie skalne.
Modrzewiowa Góra leśny 1957 49,27 Panki (Zwierzyniec) Las mieszany z dominacją dębu szypułkowego i znacznym udziałem modrzewia polskiego.
Morzyk leśny 1996 10,25 Jasienica (Grodziec Śląski) Fragment lasu o charakterze grądu subatlantyckiego i buczyny karpackiej z występującym na jego terenie siedliskiem czynnych tufów wapiennych.
Muńcoł florystyczny 1998 45,20 Ujsoły (Soblówka) Stanowisko śnieżyczki przebiśnieg w żyznej buczynie karpackiej.
Ochojec florystyczny 1982 26,77 Katowice (Katowice) Rośliny górskie występujące na Górnym Śląsku w postaci reliktowej, głównie liczydło górskie.
Ostrężnik krajobrazowo- leśny 1960 3,85 Janów (Ostrężnik) Wzgórze wapienne z ruinami warowni z XIV wieku, jaskinią i okresowym źródłem, porośnięte lasem bukowo-grabowym.
Oszast leśny 1971 48,82 Ujsoły (Soblówka) Fragment dawnej Puszczy Karpackiej, las świerkowo-jodłowo-bukowy regla dolnego.
Parkowe krajobrazowy 1957 153,22 Janów (Potok Złoty) Część doliny rzeki Wiercicy z jej źródłami, różnorodnymi formami skalnymi i jaskiniami, porośnięta lasami o charakterze naturalnym.
Pilsko leśny 1971 105,21 Jeleśnia (Korbielów) Bór świerkowy górnoreglowy.
Pod Rysianką leśny 1970 27,54 Jeleśnia (Sopotnia Wielka) Fragment dawnej Puszczy Karpackiej, las świerkowo-jodłowo-bukowy, przejście regla dolnego w górny.
Rajchowa Góra leśny 1959 8,20 Boronów (Boronów) Naturalny las mieszany z udziałem sosny, buka, świerka, dębu i domieszką jodły.
Romanka w Beskidzie Żywieckim leśny 1963 98,45 Jeleśnia, Węgierska Górka (Sopotnia Mała, Sopotnia Wielka, Żabnica) Fragament dawnej Puszczy Karpackiej, bór świerkowy górnoreglowy.
Rotuz torfowiskowy 1967 21,24 Chybie, Czechowice-Dziedzice (Chybie, Zabrzeg) Torfowisko wysokie oraz fragmenty boru bagiennego.
Ruskie Góry leśny 2000 153,65 Pilica (Złożeniec) Płaty żyznej buczyny sudeckiej i jaworzyny górskiej.
Segiet leśny 1953 24,29 Bytom, Tarnowskie Góry (Bytom, Tarnowskie Góry) Drzewostan bukowy powstały w drodze naturalnej sukcesji na terenie wyrobisk pogórniczych.
Skarpa Wiślicka leśny 1996 24,17 Skoczów (Wiślica) Fragment buczyny oraz łęgu jesionowego.
Smoleń krajobrazowo- leśny 1960 4,32 Pilica (Smoleń) Wzgórze jurajskie z ruinami zamku, porośnięte buczyną.
Sokole Góry leśny 1953 215,95 Olsztyn (Olsztyn) Wzgórza wapienne z licznymi formami krasu powierzchniowego i podziemnego, porośnięte buczyną sudecką i storczykową oraz grądem.
Stawiska leśny 1959 6,28 Lipie (Parzymiechy) Naturalny las dębowy z pomnikowymi okazami drzew oraz fragmenty łęgu z udziałem olszy szarej.
Stok Szyndzielni leśny 1953 54,96 Bielsko Biała (Bielsko Biała) Fragment naturalnego lasu bukowego z domieszką jawora, świerka i jodły, położony na granicy regla dolnego i górnego.
Szachownica przyrody nieożywionej 1978 12,70 Lipie (Wapiennik) Wzgórze wapienne Krzemienna Góra z jaskinią Szachownica - jedną z najdłuższych na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej.
Szeroka w Beskidzie Małym leśny 1960 49,51 Łękawica (Kocierz Moszczanicki) Fragment dolnoreglowej buczyny karpackiej z pomnikowymi okazami jodeł i buków.
Śrubita leśny 1958 24,99 Rajcza (Rycerka Górna) Pierwotny las jodłowo-bukowy regla dolnego (fragment Puszczy Karpackiej).
Wielki Las leśny 1953 32,12 Przyrów (Zalesice) Kompleks wilgotnych lasów łęgowo-olsowych na obszarze źródliskowym.
Wisła faunistyczny 1959 17,61 Wisła (Wisła) Ochrona pstrąga potokowego w naturalnych warunkach bytowania (Biała i Czarna Wisełka).
Zadni Gaj leśny 1957 6,39 Goleszów (Cisownica) Naturalne stanowisko cisa w drzewostanie świerkowym z domieszką drzew liściastych.
Zamczysko leśny 1953 1,35 Wręczyca Wielka (Grodzisko) Starodrzew dębowy porastający wały wczesnośredniowiecznego grodziska.
Zasolnica leśny 1973 16,65 Porąbka (Porąbka) Fragment starodrzewia buczyny karpackiej w reglu dolnym.
Zielona Góra leśny 1953 19,66 Olsztyn (Kusięta) Wzgórze wapienne z oryginalnymi formami skalnymi i jaskiniami, porośnięte ciepłolubną roślinnością murawowo-zaroślową i leśną (buczyna, grąd).
Żubrowisko faunistyczny 1996 742,56 Pszczyna (Pszczyna) Zachowanie populacji żubra.
Las Dąbrowa leśny 2008 76,63 Gliwice
(Stare Gliwice)

Różnogatunkowe drzewostany grądowo-łęgowe wraz z całym bogactwem flory i fauny

* Podano wg interpretacji własnej.
** Powierzchnię podano zgodnie z rozporządzeniem o utworzeniu rezerwatu i późniejszymi zmianami.
*** W tym 33,18 ha w województwie śląskim.

* Podano wg interpretacji własnej.
** Powierzchnię podano zgodnie z rozporządzeniem o utworzeniu rezerwatu i późniejszymi zmianami.
*** W tym 33,18 ha w województwie śląskim.

Materiał strony opracowano 31 października 2002 roku. Stan ilościowy obiektów wg Dziennika Urzędowego Województwa Śląskiego nr 14 z 12.03.2004 r. Autor opracowania: R. Bula. Ostatnia aktualizacja zawartości strony: 23 kwietnia 2012 r.

slajd_987_18Beskid Żywiecki
fot. J. B. Parusel
slajd_241_18Wyżyna Krakowsko-Częstochowska,
okolice Smolenia
fot. M. Kocurek

Park krajobrazowy jest obszarem chronionym ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe, a celem jego utworzenia jest zachowanie, popularyzacja i upowszechnianie tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju. Wokół parku krajobrazowego może być utworzona otulina spełniająca funkcję strefy ochronnej, zabezpieczającej jego obszar przed zagrożeniami zewnętrznymi. Park ustanawiany jest w drodze uchwały sejmiku województwa przy uzgodnieniu z właściwą miejscowo radą gminy i właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.

Na terenie województwa śląskiego istnieje 8 parków krajobrazowych, chroniących obszary o szczególnych wartościach przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych. Odmienny charakter tych parków oddaje różnorodność krajobrazową i przyrodniczą naszego regionu. Łączna powierzchnia parków krajobrazowych w województwie śląskim wraz z otulinami wynosi 379 403,7 ha. Otuliny Załęczańskiego Parku Krajobrazowego oraz Parku Orlich Gniazd ustanowione zostały jako obszary chronionego krajobrazu.

W południowej części województwa mamy trzy parki o charakterze górskim, chroniące główne pasma Beskidów. Najstarszy z nich to Żywiecki Park Krajobrazowy z najwyższym szczytem tej części Beskidów - Pilskiem, istniejący od 1986 roku. W 1998 roku utworzono: Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego oraz Park Krajobrazowy Beskidu Małego. Zmiana podziału administracyjnego kraju oddzieliła część Parku Krajobrazowego Beskidu Małego, która obecnie znajduje się na terenie województwa małopolskiego.

Niepowtarzalne walory Jury Krakowsko-Wieluńskiej, na które składają się: urozmaicona rzeźba, wychodnie wapienia o fantazyjnych kształtach, liczne jaskinie oraz niezwykle bogaty i różnorodny świat roślin i zwierząt związany z ciepłolubnymi siedliskami nawapiennymi, chronione są w 2 parkach zlokalizowanych w północnej części województwa. Są to: Park Orlich Gniazd z charakterystycznymi warowniami jurajskimi oraz Załęczański Park Krajobrazowy. Ten ostatni w zasadniczej części zlokalizowany w województwie łódzkim, w 1987 roku został poszerzony o fragment znajdujący się ówcześnie w województwie częstochowskim, a obecnie w śląskim.

Na wschód od Częstochowy w obrębie Niecki Włoszczowskiej położony jest park krajobrazowy Stawki obejmujący zwarty kompleks nizinnych lasów na siedliskach wilgotnych i bagiennych.

Najmłodszym parkiem naszego województwa jest - utworzony w grudniu 1998 roku - park krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą, chroniący obszar dorzecza jednej z piękniejszych i czystszych rzek regionu - Liswarty.

W południowo-zachodniej części województwa leży park krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, utworzony dla ochrony wartości przyrodniczych i przyrodniczo-kulturowych związanych z działalnością zakonu cystersów na Górnym Śląsku.

Wszystkie śląskie parki krajobrazowe należą do Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego z siedzibą w Będzinie.

slajd_507_06 slajd_19_18

Rezerwat Wielki Las
fot. R. Bula

Park krajobrazowy Cysterskie
Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
fot. M. Kocurek

Wykaz parków krajobrazowych w województwie śląskim
Nazwa parku krajobrazowego Rok utworzenia Powierzchnia [ha] Podstawa prawna
parku otuliny
Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich 1993 49 387 14 010 Rozporządzenie wojewody katowickiego nr 181/93 z 23.11.1993 (Dz. Urz. Woj. Kat. nr 15, poz. 130).
Park Orlich Gniazd 1980 47 965 60 085 (łącznie z otuliną Parku Stawki) Uchwała nr III/11/80 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dn. 20.06.1980 (Dz. Urz. WRN w Katowicach nr 3, poz. 16).
Stawki 1982 1 732

60 085 (łącznie z otuliną Parku Orlich Gniazd)

Uchwała nr XVI/70/82 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Częstochowie z dn. 17.06.1982 r.
Załęczański Park Krajobrazowy (część) 1987 815,6 3 897,1 Rozporządzenie wojewody częstochowskiego nr 21/95 z dn. 7.09.1995 (Dz. Urz. Woj. Częst. nr 29, poz. 90).
Żywiecki Park Krajobrazowy 1986 35 870 21 790 Uchwała nr XII/79/86 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bielsku- Białej z dn. 13.03.1986.
Park Krajobrazowy Beskidu Małego 1998 16 549 10 243 Rozporządzenie nr 9/98 wojewody bielskiego z dn. 16.06.1998 (Dz. Urz. Woj. Biel. nr 9, poz. 110).
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego 1998 38 620 22 285 Rozporządzenie nr 10/98 wojewody bielskiego z dn. 16.06.1998 (Dz. Urz. Woj. Biel. nr 9, poz. 111).
Lasy nad Górną Liswartą 1998 38 731 12 403 Rozporządzenie nr 28/98 wojewody częstochowskiego z dn. 21.12.1998 (Dz. Urz. Woj. Częst. nr 25, poz. 269).

Materiał strony opracowano 15 marca 2004 roku. Autor opracowania: R. Bula. Zaktualizowany 23.04.2012.

slajd_241_18Wyżyna Krakowsko-Częstochowska,
okolice Smolenia
fot. M. Kocurek

Ochrona krajobrazu oraz zapewnienie powiązań między obszarami cennymi przyrodniczo, objętymi wyższymi formami ochrony, jest celem tworzenia obszarów chronionego krajobrazu. Tą formą ochrony obejmuje się tereny, wyróżniające się krajobrazowo, o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych.

Na terenie województwa śląskiego obszarami chronionego krajobrazu są otuliny Parku Orlich Gniazd i Załęczańskiego Parku Krajobrazowego oraz 13 obiektów powołanych uchwałami samorządów lokalnych na terenach gmin: Będzin, Bestwina, Jaworzno, Ornontowice, Krzyżanowice, Cieszyn i Siemianowice Śląskie.

Wykaz obszarów chronionego krajobrazu w województwie śląskim

Nazwa obszaru Rok utworzenia Powierzchnia [ha] Gmina Podstawa prawna
Otulina Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd i Parku Krajobrazowego Stawki 1980 59 386 Uchwała nr III/11/80 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z 20.06.1980 r.;
uchwała nr XVI/70/82 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Częstochowie z 17.06.1982 r.;
rozporządzenie nr 15/98 wojewody częstochowskiego z 22.06.1998 r. (Dz. Urz. Woj. Częst. nr 10/98, poz. 74).
Otulina Załęczańskiego Parku Krajobrazowego 1983 2 629 Rozporządzenie nr 21/95 wojewody częstochowskiego z 7.09.1995 r. (Dz. Urz. Woj. Częst. nr 26/95, poz. 90).
Dobra-Wilkoszyn 1993 79,20 Jaworzno Uchwała nr XXXIV/255/93 Rady Miejskiej w Jaworznie z 29.04.1993 r.
Las Grodziecki 1993 bd Będzin Uchwała nr XIII/139/93 Rady Miejskiej w Będzinie z 23.06.1993 r.
Wzgórze Doroty 1993 bd Będzin Uchwała nr XIII/139/93 Rady Miejskiej w Będzinie z 23.06.1993 r.
Góra Zamkowa 1993 bd Będzin Uchwała nr XIII/139/93 Rady Miejskiej w Będzinie z 23.06.1993 r.
Podkępie 1995 bd Bestwina Uchwała nr XII/68/95 Rady Gminy w Bestwinie z 29.06.1995 r.
Przełajka 1997 39,49 Siemianowice Śląskie Uchwała nr 280/97 Rady Miejskiej w Siemianowicach Śląskich z 27.02.1997 r.
Potok Ornontowicki z dopływami 2003 bd Ornontowice Uchwała nr XIV/87/2003 Rady Gminy Ornontowice z dn. 30.10.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 3, poz. 52).
Potok Leśny z dopływami 2003 bd Ornontowice Uchwała nr XIV/87/2003 Rady Gminy Ornontowice z dn. 30.10.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 3, poz. 52).
Potok z Bujakowa z dopływami 2003 bd Ornontowice Uchwała nr XIV/87/2003 Rady Gminy Ornontowice z dn. 30.10.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 3, poz. 52).
Potok Łąkowy z dopływami 2003 bd Ornontowice Uchwała nr XIV/87/2003 Rady Gminy Ornontowice z dn. 30.10.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 3, poz. 52).
Potok od Solarni z dopływami 2003 bd Ornontowice Uchwała nr XIV/87/2003 Rady Gminy Ornontowice z dn. 30.10.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 3, poz. 52).
Meandry rzeki Odry 2004 162 Krzyżanowice

Rozporządzenie nr 78/04 Wojewody Śląskiego z 29.10.2004. Dz. Urz. Woj. Śl. 106, poz 2980

Cieszyńskie Pogórze 2007 830,8 Cieszyn

Uchwała Nr XIII/112/07 Rady Miejskiej Cieszyna z dnia 27.09.2007, Dz. Urz. Woj.Śl. Nr 186/2007, poz. 3397

bd - Brak danych w akcie prawnym powołującym obiekt.

Materiał strony opracowano 23 lutego 2004 roku. Autor opracowania: R. Bula. Ostatnia aktualizacja zawartości strony: 23 kwietnia 2012 r.

pomniki_przyrody_tabliczkaTabliczka "pomnik przyrody"
fot. A. Wower

Pomnikami przyrody, według ustawy o ochronie przyrody, są "pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno-pamiątkowej i krajobrazowej odznaczające się indywidualnymi cechami wyróżniającymi je wśród innych tworów". Ustawa określa, jakie twory w szczególności należy poddać ochronie - "sędziwe i okazałych rozmiarów drzewa lub krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe, jaskinie".

Spośród tworów przyrody ożywionej, najczęściej za pomniki przyrody uznaje się drzewa wyróżniające się ze względu na sędziwy wiek i okazałe rozmiary. Mogą one być obejmowane ochroną jako pojedyncze obiekty, bądź ich skupiska - szpalery, aleje lub grupy. Wymiary drzew są często istotnym argumentem przy podejmowaniu decyzji o ochronie przez odpowiedni organ. Orientacyjne, minimalne wymiary obwodu pnia, mierzonego na wysokości 1,3 m, przyjęte dla gatunków naszych rodzimych drzew, przedstawia tabela z wykazem rozmiarów drzew pomnikowych.

W przypadku drzew o ciekawym pokroju (formie pnia lub kształcie korony), gatunków wyjątkowo rzadkich na danym terenie, bądź posiadających wartości historyczno-pamiątkowe, ochronie poddaje się także drzewa o obwodach mniejszych, niż zawarte w tabeli. Także w przypadku alei ochronie poddaje się wszystkie drzewa, bez względu na różnice w ich wymiarach, traktując aleję jako całość kompozycyjną. Ochroną w formie pomników przyrody obejmuje się również szczególnie okazałe egzemplarze krzewów (np. kłokoczki południowej, leszczyny, derenia, szakłaka i innych), stanowiska rzadkich roślin zielnych, a także stare okazy kwitnącego bluszczu.

W województwie śląskim aktualnie ochroną objętych jest: 1 217 pojedynczych drzew i krzewów, 182 grupy drzew, 34 aleje i szpalery oraz 9 stanowisk rzadkich i chronionych roślin naczyniowych, a także 1 park podworski. Liczby te ulegają ciągłym zmianom ze względu na powoływanie nowych i likwidację nieistniejących już, z różnych przyczyn, obiektów.

slajd_669_07Stanowisko pióropusznika
strusiego w Ochabach,
gmina Skoczów
fot. J. B. Parusel
zdjecie_1092Płat roślinności górskiej
z liczydłem górskim,
gmina Boronów
fot. J. B. Parusel

Wymiary poszczególnych gatunków/rodzajów drzew jako orientacyjne, dolne granice dla drzew pomnikowych

Gatunek /Rodzaj Średnica na wys. 130 cm
[cm]
Obwód na wys. 130 cm
[cm]
Buk 100 314
Brzoza brodawkowata 70 220
Brzoza omszona 70 220
Czeremcha 30 95
Dąb 120 377
Jabłoń 30 95
Jarzębina 50 157
Grab 60 188
Jesion 80 251
Jodła 100 314
Klon 70 220
Lipa 100 314
Modrzew 100 314
Osika 70 220
Sosna 100 314
Świerk 100 314
Wiąz 70 220
Wierzba biała i krucha 100 314
Topola czarna i biała 120 377
Jawor 70 220

Materiał strony opracowano 19 stycznia 2004 roku. Autor opracowania: A. Henel. Ostatnia aktualizacja: 23.04.2012 r.

zdjecie_4597Skały Grzybowe na Równem
fot. Z. Wieland
zdjecie_4599Wychodnie skał w korycie Białej Wisełki
fot. Z. Wieland

Pomnikami przyrody, według ustawy o ochronie przyrody, są "pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów". Ustawa określa, jakie twory w szczególności należy poddać ochronie - "okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych oraz obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe, jaskinie".

Wśród pomników przyrody nieożywionej w województwie śląskim (według stanu z 6 luty 2012 r.) najliczniej reprezentowane są głazy narzutowe - 25 obiekty, jaskinie - 17, skałki - 15. Ponadto ochroną objęte zostały: wodospad, 7 źródeł lub zespołów źródeł i odkrywka geologiczna.

Pomnikowe głazy narzutowe występują najliczniej na obrzeżach obszarów niżowych - na pograniczu Niziny Śląskiej i wyżyn: Śląskiej i Woźnicko-Wieluńskiej oraz w Kotlinie Oświęcimskiej. Tam gwałtownie malała siła transportująca lądolodu i głazy spoczęły wśród osadów lodowca. Największą wartość poznawczą mają głazy znajdujące się w miejscu, w którym pozostawił je topniejący lądolód. Takim obiektem jest Głaz Oskara Michalika, potężny granitognejs o obwodzie 760 cm w części nadziemnej. Największym głazem pomnikowym w województwie jest granit umieszczony na Placu Wolności w Raciborzu. Ma 1 070 cm obwodu, pochodzi ze żwirowni w Raciborzu Studziennej.

Ochroną pomnikową objęte są najcenniejsze jaskinie fliszowe w Beskidach. Są to przeważnie formy powstałe w rezultacie powierzchniowych ruchów mas skalnych, rozwinięte na szczelinie lub systemie szczelin. Dziesięć z nich znajduje się we wschodniej części Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego. Utworzyły się w piaskowcach warstw godulskich. Najdłuższe korytarze (ok. 900 m) ma jaskinia w Trzech Kopcach. Jaskinię Lodową charakteryzuje wyjątkowo zimny mikroklimat, sprzyjający długiemu utrzymywaniu się nacieków lodowych. Jaskinia Chłodna znajduje się na terenie rezerwatu Kuźnie. Dwie jaskinie - pomniki przyrody we wschodniej części Żywieckiego Parku Krajobrazowego rozwinęły się w piaskowcach gruboławicowych warstw magurskich. Większa z nich - jaskinia w Sopotni, zwana też Wickową, ma korytarz o długości ponad 100 m. W Beskidzie Małym na uwagę zasługuje Jaskinia Komonieckiego. Jest to jaskinia warstwowa pochodzenia erozyjno-wietrzeniowego, największa tego typu w Beskidach. Powstała w piaskowcach warstw istebniańskich.

Pomnikowe ostańce skalne grupują się w Beskidach i na Wyżynie Częstochowskiej. W rejonie Wisły chronione są wychodnie piaskowców istebniańskich w formie ambon przyszczytowych, grzybów lub grzęd. Jedną z nich jest okazała skała Na Kobylej, od strony północnej kończąca się 14-metrową ścianą. Szczególnie cennym obiektem jest Malinowska Skała, ambona wierzchowinowa zbudowana ze zlepieńców, które stanowią wzorcowe (stratotypowe) odsłonięcie warstw godulskich górnych. Bardzo malowniczy jest ostaniec piaskowcowo-zlepieńcowych ławic warstw istebniańskich dolnych, znany jako Baszta Skalna lub skałka Na Zakocierzy w Beskidzie Małym. Na Wyżynie Częstochowskiej grupy ostańców wapieni górnojurajskich o zróżnicowanych formach są chronione w okolicy Smolenia i Złożeńca (poz. 27-30 w tabeli).

Wodospad na potoku Sopotnia Wielka jest największym tego rodzaju obiektem w Beskidach. Woda spływa po powierzchni warstwy piaskowca magurskiego, zapadającej pod kątem ok. 40°. Próg ma długość ok. 15 m, a jego wysokość dochodzi do 10-12 m. U jego podnóża, wiry spadającej wody wyżłobiły kocioł eworsyjny o głębokości do 5 m. Ochronie podlega też odcinek koryta (o długości 40 metrów) poniżej wodospadu. Stanowi głęboko wcięty w podłoże skalne jar, powstały podczas cofania się progu wodospadu wskutek erozji.

Wywierzysko w Strzemieszycach to obfity wypływ wód z triasowych skał węglanowych. Ochronie podlega cały obszar źródliskowy. Jest jedynym z kilku w województwie pomników przyrody nieożywionej, powołanych przez władze gminne.

slajd_981_04Wodospad w Sopotni Wielkiej
fot. J. B. Parusel
zdjecie_4582Dorkowa Skała
fot. Z. Wieland
zdjecie_3117Głaz narzutowy w Czyżowicach
fot. R. Bula

Odkrywka geologiczna w Grodźcu odsłania żyłę skał magmowych (cieszynitów), przecinającą dolnokredowe skały fliszowe płaszczowiny cieszyńskiej oraz strefę skał przeobrażonych pod wpływem wysokiej temperatury, jaką miała magma wciskająca się w skały osadowe. Obecnie tego rodzaju obiekt byłby wzięty pod ochronę jako stanowisko dokumentacyjne.

pomniki_przyrody_nieozywionej

Pomniki przyrody nieożywionej
w województwie śląskim

Wykaz pomników przyrody nieożywionej w województwie śląskim*

Lp. Nazwa pomnika Data ustanowienia Miejscowość Gmina Przedmiot ochrony
1 - 6.07.1962 Bielsko-Biała Bielsko-Biała Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
2 Jaskinia Na Stołowie 23.04.1993 Brenna Brenna Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach godulskich.

Jaskinia Głęboka w Stołowie

26.10.2006

Brenna Brenna Jaskinia.
3

Głaz Alojzego Damca

26.10.2007

Leszczyny Czerwionka-Leszczyny Głaz narzutowy.
4 Wywierzysko w Strzemieszycach 22.05.1996 Strzemieszyce Wlk. Dąbrowa Górnicza Źródlisko.
5 -

26.08.2005

Gliwice Gliwice Głaz narzutowy.
6 -

26.08.2005

Gliwice Gliwice

Głaz narzutowy.

7 - 21.12.1998 Czyżowice Gorzyce Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
8 Diabelski Kamień 27.06.1957 Olszyna Herby Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
9 Brama Twardowskiego 4.11.2002 Siedlec Janów Naturalne odsłonięcie wapieni górnojurajskich; formy erozyjne.
10 - 23.10.1958 Grodziec Śląski Jasienica Odkrywka cieszynitów i łupków fliszowych.
11 - 27.06.1957 Rudzica Jasienica Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
12 Jaskinia Przed Rozdrożem 23.04.1993 Korbielów Jeleśnia Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach magurskich.
13 - 18.01.1964 Sopotnia Wielka Jeleśnia Wodospad na potoku Sopotnia Wielka.
14 Jaskinia Wickowa 23.04.1993 Sopotnia Wielka Jeleśnia Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach i łupkach magurskich.
15 - 1.01.1957 Truszczyca Kalety Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
16 - 1.01.1957 Kochcice Kochanowice Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
17 Pomnik Schilla 27.06.1957 Sadów Koszęcin Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
18 - 27.06.1957 Sadów Koszęcin Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
19 Malinowska Skała 22.09.1977 Lipowa Lipowa Naturalne odsłonięcie zlepieńców godulskich.
20 Jaskinia Chłodna 23.04.1993 Twardorzeczka Lipowa Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach godulskich.
21 Jaskinia Przed Balkonem 23.04.1993 Twardorzeczka Lipowa Jaskinia szczelinowa w piaskowcach godulskich.
22 - 27.06.1957 Lubliniec** Lubliniec Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
23 - 1.01.1962 Syrynia Lubomia Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
24 - 24.10.2000 Łaziska Górne Łaziska Górne Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
25 Źródło Mniszka 24.10.2000 Łaziska Górne Łaziska Górne Źródło w przeobrażonym środowisku miasta.
26 Jaskinia Wietrzna Dziura 23.04.1993 Łodygowice Łodygowice Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach godulskich.
27 Skała Miłości 25.02.2004 Mstów Mstów Naturalne odsłonięcie wapieni górnojurajskich; formy erozyjne.
28 Źródła Pani Halskiej 28.06.2004 Sokolniki Niegowa Zespół źródeł.
29 Zespół źródeł rzeki Centurii 28.06.2004 Centuria Ogrodzieniec Zespół źródeł.
30 Zawsie - Smoleń Pilica Naturalne odsłonięcie wapieni górnojurajskich; formy erozyjne.
31 Wypalaniec - Smoleń Pilica Naturalne odsłonięcie wapieni górnojurajskich; formy erozyjne.
32 Pośrednica - Smoleń Pilica Naturalne odsłonięcie wapieni górnojurajskich; formy erozyjne.
33 Smyl - Złożeniec Pilica Naturalne odsłonięcie wapieni górnojurajskich; formy erozyjne.
34 - 29.04.1961 Jankowice Pszczyna Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
35 - 29.04.1961 Jankowice Pszczyna Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
36 - 21.05.1960 Pszczyna Pszczyna Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
37 - 1.01.1960 Racibórz Racibórz Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
38 - 22.10.1960 Ruda Śląska Ruda Śląska Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
39 Głaz Oskara Michalika 21.12.1998 Rybnik Rybnik Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
40 - 17.09.1981 Rybnik Chwałowice Rybnik Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
41 - 17.09.1981 Rybnik Chwałowice Rybnik Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
42 - 17.09.1981 Rybnik Chwałowice Rybnik Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
43 - 27.06.1957 Pogórze Skoczów Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
44 Jaskinia Lodowa 2.12.1980 Szczyrk Szczyrk Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach godulskich.
45 Jaskinia w Trzech Kopcach 2.12.1980 Szczyrk Szczyrk Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach godulskich.
46 Jaskinia Pajęcza 23.04.1993 Szczyrk Szczyrk Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach godulskich.
47 Jaskinia w Jaworzynie 23.04.1993 Szczyrk Szczyrk Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach godulskich.
48 Jaskinia U Jakubca 23.04.1993 Szczyrk Biła Szczyrk Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach godulskich.
49 Jaskinia Komonieckiego 23.04.1993 Las Ślemień Jaskinia w piaskowcach istebniańskich.
50 Baszta Skalna 26.10.1962 Zakocierz Ślemień Naturalne odsłonięcie piaskowców istebniańskich, formy erozyjne.
51 Jaskinia Czarne Działy I 23.04.1993 Ślemień Ślemień Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach istebniańskich.
52 Jaskinia Czarne Działy II 23.04.1993 Ślemień Ślemień Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach istebniańskich.
53 - 1.01.1960 Tarnowskie Góry Tarnowskie Góry Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.
54 -

2.08.2006

Tarnowskie Góry Tarnowskie Góry

Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego.

55 Głaz trapezowy*** 8.04.1969 Cisiec Węgierska Górka Blok skalny.
56 Skały Grzybowe w Paśmie Stożka 23.10.1958 Wisła Wisła Naturalne odsłonięcie piaskowców istebniańskich, formy erozyjne.
57 Skały Grzybowe na Równem 23.10.1958 Wisła Wisła Naturalne odsłonięcie piaskowców istebniańskich, formy erozyjne.
58 Dorkowa Skała 23.10.1958 Wisła Wisła Naturalne odsłonięcie piaskowców istebniańskich, formy erozyjne.
59 Skały Na Kobylej 23.10.1958 Wisła Wisła Naturalne odsłonięcie piaskowców istebniańskich, formy erozyjne.
60 Jaskinia Malinowska 02.12.1980 Wisła Wisła Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach godulskich.
61 Jaskinia Salmopolska 23.04.1993 Wisła Malinka Wisła Jaskinia osuwiskowa w piaskowcach godulskich.
62 Źródło Spod Skałki 27.07.2004 Zdów Włodowice Źródło i skała wapienna o dużych walorach krajobrazowych.
63 - 15.04.2004 Zdów Piła Włodowice Zespół źródeł.
64

Skały Rzędkowickie

25.02.2009

b.d Włodowice

Zespół wzgórz ostańcowych.

65 Źródło Spod Brzozy 15.08.2004 Żarki Żarki Źródło o szczególnych walorach krajobrazowych.
* Stan z 2 luty 2012 r.
** Pierwotnie w Kochcicach.
*** Nie istnieje.
- Brak nazwy lub brak danych w przypadku daty ustanowienia.

Ze strony można pobrać poniższe artykuły:

Jureczka J. 1995, Wysypiska śmieci czy pomniki przyrody? (pdf PDF (524 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 2, str. 3,

Labus K., M. 2000, Głazy narzutowe na Górnym Śląsku (pdf PDF (203 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 19, str. 4,

Ochojski A. 2000, Rybnickie głazy narzutowe - pomniki przyrody nieożywionej (pdf PDF (512 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 21, str. 12-13,

Mysłajek R. W. 2001, Jaskinia w Trzech Kopcach w Beskidzie Śląskim - zdewastowany pomnik przyrody (pdf PDF (213 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 26, str. 4.

Do przeglądania i drukowania dokumentów w formacie PDF można użyć m.in. dostępnego bezpłatnie programu Adobe Acrobat Reader.

Materiał strony opracowano 15 sierpnia 2004 roku. Autor opracowania: Z. Wieland. Ostatnia aktualizacja: 24.04.2012 r.

Stanowiskami dokumentacyjnymi są niewyodrębniające się na powierzchni lub możliwe do wyodrębnienia, ważne pod względem naukowym i dydaktycznym miejsca występowania formacji geologicznych, nagromadzeń skamieniałości lub tworów mineralnych, jaskinie lub schroniska podskalne wraz z namuliskami oraz fragmenty eksploatowanych lub nieczynnych wyrobisk powierzchniowych i podziemnych, a także miejsca występowania kopalnych szczątków roślin lub zwierząt.

Szczególny charakter województwa śląskiego, wynikający zarówno z warunków naturalnych (duże zróżnicowanie geologiczne), jak i z jego gospodarczego wykorzystywania na przestrzeni kilkuset lat, sprawia, iż mamy tu wyjątkowo dużo ciekawych obiektów, kwalifikujących się do objęcia tą formą ochrony. Stare wyrobiska i odsłonięcia warstw skalnych (pozostałość po powierzchniowej eksploatacji kruszców), naturalne wychodnie skał, a nawet niektóre hałdy - to potencjalne stanowiska dokumentacyjne. Niestety, ciągle nie docenia się ich wartości naukowych, dokumentacyjnych i dydaktycznych, co widać po niewielkiej liczbie miejsc (8 obiektów) uznanych za stanowiska dokumentacyjne.

blachowka-ksokol
Kamieniołom Blachówka w Bytomiu
Fot. K. Sokół
zamczysko-b-maly-ksokol
"Zamczysko na Ścieżków Groniu"
Fot. K. Sokół
stanowiska_dokumentacyjneStanowiska dokumentacyjne
w województwie śląskim

Wykaz stanowisk dokumentacyjnych w województwie śląskim

Nazwa stanowiska Rok utworzenia Powierzchnia [ha] Gmina Przedmiot ochrony Podstawa prawna
Blachówka 2002 6 Bytom Wyrobisko powierzchniowe dolomitu. Rozporządzenie nr 19/2002 wojewody śląskiego z 15.05.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 36/02, poz. 1320).
Skałka 2002 bd Rydułtowy Wychodnia piaskowców karbońskich. Uchwała nr XXXVII/325/2002 Rady Miasta Rydułtowy z 25.01.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 18/02, poz. 571).
bd 2002 0,06 Cieszyn Odkrywka cieszynitów. Uchwała nr LVII/555/02 Rady Miejskiej w Cieszynie z 5.09.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 66/02, poz. 2395).

Jaskinia Wiercica

2007 b.d. Niegowa Jaskinia wraz z systemem korytarzy.

Rozporządzenie Nr 29/2007 Wojewody Śląskiegoz 15.06.2007 r. Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 105/07, poz. 2116

Srocza Góra

2007 b.d. Dąbrowa Górnicza

Odsłonięcie triasowe formacji geologicznej.

Uchwała Nr XXI/339/07 Rady Miejskiej w Dąbrowie Górniczej z dnia 19.12.2007 r. Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 23/02, poz. 537

Zamczysko na Ściszków Groniu

2009 0,87 Łękawica

Zapadlisko grzbietowe z wychodniami skalnymi ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin.

Rozporządzenia Nr 8/09 Wojewody Śląskiego z dnia 12 czerwca 2009r., Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 109/09, poz. 2370

Jasieniowa

2009 b.d. Goleszów

Odsłonięcia fliszu karpackiego w tym wapieni cieszyńskich.

Rozporządzenia Nr 5/09 Wojewody Śląskiego z dnia 2 kwietnia 2009r., Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 57, poz. 1261

Jaskinia Miecharska

2010 b.d. Wisła

System jaskiniowy wraz z fomą osuwiskową.

Uchwała Nr XLV/558/2010 Rady Miasta Wisły z dnia 27.05.2010r., Dz. Urz. Woj.. Sl. Nr 143, poz. 2376

bd - Brak danych w akcie prawnym powołującym obiekt.

Materiał strony opracowano 23 lutego 2004 roku. Autor opracowania: R. Bula. Ostatnia aktualizacja zawartości strony: 24 kwietnia 2012 r.

Użytki ekologiczne jako formę ochrony przyrody wprowadziła ustawa o ochronie przyrody z 16 października 1991 roku. Stanowią one podstawowe narzędzie ochrony różnorodność biologicznej na szczeblu lokalnym (miasta, gminy) oraz regionalnym. Tworzy się je na obszarach, gdzie znajdują się zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów, mających znaczenie dla zachowania unikatowych zasobów genowych i typów środowisk, takich jak: naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne "oczka wodne", kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin i zwierząt, w tym miejsca ich sezonowego przebywania lub rozrodu.

Użytki ekologiczne pełnią także istotną funkcję jako wyspy i korytarze ekologiczne, umożliwiające wędrówki gatunków i wymianę genów. Skuteczna ochrona bioróżnorodności wymaga utworzenia sieci tego typu obiektów na terenie każdej gminy. Użytki ekologiczne mogą być powoływane przez wojewodę lub rady gmin. Uwzględnia się je w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i uwidacznia w ewidencji gruntów.

Do września 2001 roku na terenie województwa śląskiego istniało 47 użytków ekologicznych. W związku z wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. nr 3 z 2001 r., poz. 211), przepisy dotyczące uznania obszarów za użytki ekologiczne straciły obowiązującą moc prawną. Obecnie w województwie istnieje 68 użytków ekologicznych utworzonych po 28 września 2001 roku na terenie 41 miast i gmin. W tej liczbie 52 zostało powołanych przez wojewodę, a 16 - przez rady miast i gmin. Przedmiotem ochrony są w nich głównie młaki, bagna i torfowiska (38 obiektów), a także łąki i murawy ze stanowiskami rzadkich gatunków roślin (11), lasy łęgowe i grądowe (6), źródliska, doliny rzeczne i zbiorniki wodne (15), ostańce skalne (1). Ogółem powierzchnia użytków ekologicznych w województwie wynosi ponad 735 ha, a ich wielkość waha się od 0,15 do 57,7 ha.

uzytki_ekologiczne

Użytki ekologiczne
w województwie śląskim

Wykaz użytków ekologicznych w województwie śląskim

Nazwa użytku Rok utworzenia Powierzchnia [ha] Gmina Przedmiot ochrony Podstawa prawna
Bagna w Antoniowie 2001 3,09 Dąbrowa Górnicza Torfowisko przejściowe i niskie ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin, w tym licznych gatunków chronionych oraz reliktowych gatunków mszaków. Rozporządzenie nr 23/2001 wojewody śląskiego z 18.09.2001 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 73/01, poz. 1906).
Bagno koło Mikołeski 2001 7,8 Tworóg Torfowisko przejściowe ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 28/2001 wojewody śląskiego z 29.10.2001 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 87/01, poz. 2282).
Czarne Bagno 2002 2,47 Kłobuck Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 6/2002 wojewody śląskiego z 27.02.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 17/02, poz. 526).
Dzicze Bagno 2002 12,30 Kłobuck Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 7/2002 wojewody śląskiego z 27.02.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 17/02, poz. 527).
Przygiełka 2002 11,75 Myszków Torfowisko przejściowe ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 8/2002 wojewody śląskiego z 28.02.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 17/02, poz. 528).
Bagienko w Pietrzakach 2002 0,94 Herby Torfowisko niskie ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 9/2002 wojewody śląskiego z 28.02.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 17/02, poz. 529).
Bagno w Jeziorze 2002 6,53 Wręczyca Wielka Torfowisko przejściowe i zbiornik wodny ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 10/2002 wojewody śląskiego z 12.03.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 20/02, poz. 658).
Bór Pohulanka 2002 2,58 Myszków Torfowisko przejściowe i bór bagienny ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 11/2002 wojewody śląskiego z 12.03.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 20/02, poz. 659).
Jeziorko 2002 2,50 Konopiska Torfowisko przejściowe i zbiornik wodny ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 12/2002 wojewody śląskiego z 13.03.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 20/02, poz. 660).
Misiowa 2002 3,36 Koniecpol Bagno ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 13/2002 wojewody śląskiego z 15.03.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 20/02, poz. 661).
Olszynka 2002 0,99 Myszków Łęg olszowy ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 14/2002 wojewody śląskiego z 15.03.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 20/02, poz. 662).
Torfowisko Bory 2002 6,68 Sosnowiec Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 20/2002 wojewody śląskiego z 15.05.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 36/02, poz. 1317).
Płone Bagno 2002 4,22 Katowice Torfowisko wysokie z fragmentami boru wilgotnego i bagiennego ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 23/2002 wojewody śląskiego z 29.05.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 39/02, poz. 1358).
Torfowisko 2002 0,35 Koniecpol Torfowisko i zbiornik wodny ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 24/2002 wojewody śląskiego z 10.06.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 42/02, poz. 1456).
Śródleśne łąki w Starych Maczkach 2002 31,28 Sosnowiec Śródleśne łąki w dolinie Białej Przemszy ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 25/2002 wojewody śląskiego z 10.06.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 42/02, poz. 1457).
Zapadliska 2002 3 Poczesna Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 23/2002 wojewody śląskiego z 10.06.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 42/02, poz. 1458).
Młaki nad Pogorią I 2002 7 Dąbrowa Górnicza Młaki z nagromadzeniem ginących i rzadkich gatunków roślin. Uchwała nr LVI/989/2002 Rady Miejskiej w Dąbrowie Górniczej z 22.05.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 47/02, poz. 1576).
Pogoria II 2002 40 Dąbrowa Górnicza Zbiornik wodny Pogoria II wraz z otoczeniem jako siedlisko ptactwa wodnego oraz miejsce występowania rzadkich i chronionych gatunków roślin i zwierząt. Uchwała nr LVI/990/2002 Rady Miejskiej w Dąbrowie Górniczej z 22.05.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 47/02, poz. 1577).
Mokradła I 2002 6,41 Poraj Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 42/2002 wojewody śląskiego z 19.06.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 47/02, poz. 1612).
Zapadliska I 2002 28,97 Poczesna Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 43/2002 wojewody śląskiego z 19.06.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 47/02, poz. 1613).
Mokradła II 2002 2 Poraj Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 44/2002 wojewody śląskiego z 19.06.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 47/02, poz. 1615).
Okrzeszyniec 2002 24,66 Rybnik Fragment doliny potoku Okrzeszyniec z ekosystemami wodnymi i łąkowymi oraz stanowiskami rzadkich i ustępujących gatunków roślin i zwierząt (płazów, gadów i ptaków). Uchwała nr 836/XLIII/2002 Rady Miasta Rybnika z 4.10.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 80/02, poz. 2898).
Łąki na Kopcach 2003 15,22 Cieszyn Obszar łąk oraz lasów i zadrzewień z licznymi gatunkami roślin i zwierząt rzadkich i chronionych. Uchwała nr V/52/2003 Rady Miejskiej Cieszyna z 23.01.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 11/03, poz. 411).
Łęg nad Puńcówką 2003 1,066 Cieszyn Fragment lasu łęgowego rosnącego na terasie zalewowej Puńcówki. Uchwała nr V/52/2003 Rady Miejskiej Cieszyna z 23.01.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 11/03, poz. 412).
Paprocany 2003 19,06 Tychy Łąka, torfowisko i staw ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 7/2003 wojewody śląskiego z 17.06.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 55/03, poz. 1688).
Białe Błota 2003 2,47 Szczekociny Łąka i torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 8/2003 wojewody śląskiego z 17.06.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 55/03, poz. 1689).
Mokradło 2003 0,49 Szczekociny Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 9/2003 wojewody śląskiego z 26.06.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 55/03, poz. 1690).
Stawki 2003 0,41 Szczekociny Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 10/2003 wojewody śląskiego z 26.06.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 55/03, poz. 1691).
Smuga 2003 0,74 Szczekociny Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 11/2003 wojewody śląskiego z 26.06.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 55/03, poz. 1692).
Kaczeniec 2003 0,45 Szczekociny Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 11/2003 wojewody śląskiego z 26.06.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 55/03, poz. 1693).
Jeziorka 2003 0,31 Szczekociny Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 13/2003 wojewody śląskiego z 26.06.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 55/03, poz. 1694).
Uroczysko Jasionka 2003 1,10 Jaworze Źródliska ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin i zwierząt. Rozporządzenie nr 13/2003 wojewody śląskiego z 26.06.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 55/03, poz. 1695).
Bagienko 2003 0,15 Szczekociny Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 72/2003 wojewody śląskiego z 24.07.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 72/03, poz. 2047).
Góry Towarne 2003 10,38 Olsztyn Kompleks wzgórz krasowych z murawami naskalnymi i kserotermicznymi, ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 17/2003 wojewody śląskiego z 29.07.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 77/03, poz. 2147).
Staw Foryśka 2003 bd Świętochłowice Staw wraz z przylegającymi terenami. Uchwała nr VIII/76/2003 Rady Miejskiej w Świętochłowicach z 20.08.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 92/03, poz. 2446).
Dąbrowa 2003 12,97 Lelów Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 32/2003 wojewody śląskiego z 12.12.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 111/03, poz. 3409).
Las na Górze Hugona 2004 bd Świętochłowice Las grądowy. Uchwała nr XVI/132/2004 Rady Miejskiej w Świętochłowicach z dnia 25.02.2004 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 24/04, poz. 832).
Mały Lasek 2004 bd Tychy Przesuszone torfowisko ze stanowiskami rzadkich gatunków roślin. Uchwała nr 0150/XVIII/398/2004 Rady Miasta Tychy z dnia 25.03.2004 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 56/04, poz. 1793).
Piegża 2004 57,57 Lubliniec Staw i torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 40/2004 wojewody śląskiego z 16.07.2004 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 67/2004, poz. 1993).
Łąka trzęślicowa w Kaletach 2004 7,52 Kalety Łąka trzęślicowa ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 41/2004 wojewody śląskiego z 16.07.2004 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 67/2004, poz. 1994).
Źródliska w Pilicy-Piaski 2004 2,4 Pilica Zespół źródeł w dolinie Pilicy ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 42/2004 wojewody śląskiego z 16.07.2004 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 67/2004, poz. 1995).
Torfowisko w Strzebiniu 2004 0,24 Koszęcin Torfowisko przejściowe ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 43/2004 wojewody śląskiego z 16.07.2004 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 67/2004, poz. 1996).
Łąka trzęślicowa w Małej Nędzy 2004 1,2 Nędza Łąka trzęślicowa ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 44/2004 wojewody śląskiego z 16.07.2004 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 67/2004, poz. 1997).
Torfowisko Dubiele 2004 2,74 Koszęcin Torfowisko przejściowe ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 45/2004 wojewody śląskiego z 16.07.2004 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 67/2004, poz. 1998).
Łąka Trzcionka 2004 8,53 Koszęcin Łąka trzęślicowa ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 46/2004 wojewody śląskiego z 16.07.2004 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 67/2004, poz. 1999).
Zapadź 2004 22,862 Miedźna Torfowisko ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin. Rozporządzenie nr 58/2004 wojewody śląskiego z 8.09.2004 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 90/2004, poz. 2528).
Stawy Jedlina 2004 42,176 Bojszowy Kompleks stawów i podmokłych łąk. Rozporządzenie nr 60/2004 wojewody śląskiego z 8.09.2004 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 90/2004, poz. 2530).
Źródliska w Zakawiu 2004 1,69 Dąbrowa Górnicza Obszar źródliskowy stanowiący strefę zasilania rzeki Bobrek wraz z cennymi ekosystemami towarzyszącymi strefie wysięku wód oraz ze stanowiskami roślin i zwierząt chronionych. Uchwała nr XXX/574/2004 Rady Miejskiej w Dąbrowie Górniczej z 25.08.2004 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 94/2004, poz. 2635).

Żabiniec

2006 0,8 Bielsko-Biała

Ochrona ujściowego odcinka cieku wodnego stanowiącego miejsce masowego rozrodu płazów.

Uchwała Nr LX/1911/2006 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 27.06.2006r. Dz. Urz. Woj.Śl. Nr 111/2006, poz.3138

Brzoza

2007 52,27 Kochanowice

Ochrona oczka wodnego ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin i zwierząt.

Rozporządzenie nr 33/2007 Wojewody Śląskiego z 10.07.2007r., Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 115/2007, poz. 2314

Góra Tuł 2007 6,93 Goleszów

Ochrona łąk storczykowych ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin.

Rozporządzenie nr 41/2007 Wojewody Śląskiego z 31.07.2007r., Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 128/2007, poz. 2506

Hala Cebulowa 2007 16,36 Jeleśnia

Zachowanie ekosystemu torfowiska ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin.

Rozporządzenie nr 46/2007 Wojewody Śląskiego z 16.08.2007r., Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 140/2007, poz. 2773

Stawek w Złatnej 2007 0,07 Ujsoły

Ochrona oczka wodnego ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin i zwierząt.

Rozporządzenie nr 26/2007 Wojewody Śląskiego z 14.06.2007r., Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 105/2007, poz. 2113

Torfowisko w Kotach 2007 10,93 Krupski Młyn

Ochrona torfowisk i podmokłych łąk ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin oraz miejsc lędowych ptaków

Rozporządzenie nr 27/2007 Wojewody Śląskiego z 14.06.2007r., Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 105/2007, poz. 2114

Żwirowiska w Cieszowej

2007 28,14 Koszecin

Zachowanie ekosystemów hydrogenicznych ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin.

Rozporządzenie nr 72/07 Wojewody Śląskiego z 27.11.2007r., Dz.Urz. Woj. Śl. Nr 201/2007, poz.3960

Golizna 2008 1.24 Mstów

Zachowanie ze względów przyrodniczych, naukowych i dydaktycznych ekosystemu muraw kserotermicznych ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin

Rozporządzenie nr 65/08 Wojewody Śląskiego z dnia 6.10.2008r., Dz.Urz. Woj. Śl. Nr 185/2008, poz. 3367

Hala Kamieniańska 2008 1,75 Jeleśnia

Zachowanie ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych ekosystemu torfowiska ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin

Rozporządzenie nr 81/08 Wojewody Śląskiego z dnia 19.12.2008r., Dz.Urz. Woj. Śl. Nr 223/2008, poz. 4656

Hala Miziowa 2008 5,13 Jeleśnia

Zachowanie ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych ekosystemu torfowiska ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin

Rozporządzenie nr 73/08 Wojewody Śląskiego z dnia 5.11.2008r., Dz.Urz. Woj. Śl. Nr 200/2008, poz. 3674

Kencerz 2008 57,7 Rybnik, Żory, Cerwionka-Leszczyny

Zachowanie ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych ekosystemów hydrogenicznych ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin.

Rozporządzenie nr 80/08 Wojewody Śląskiego z dnia 24.11.2008r., Dz.Urz. Woj. Śl. Nr 207/2008, poz. 4016

Meandry Rzeki Rudy

2008 38,3 Rybnik

Zachowanie naturalnie meandrującego odcinka rzeki Rudy ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin i zwierząt.

Rozporządzenie nr 50/08 Wojewody Śląskiego z 25.07.2008r., Dz.Urz. Woj. Śl. Nr 143/2008, poz.2718

Remiza leśna Bucze 2008 10,5 Jaworzno

Zachowanie lasu grądowego jako ostoi gatunków chronionych oraz fragmentu krajobrazu ze względu na jego walory widokowe

Uchwała Nr XX/250/2008 Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 1.04.2008r. Dz. Urz. Woj.Śl. Nr 98/2008, poz.2028

Starorzecze przy klasztorze w Rudach Wielkich

2008 2,1 Kuźnia Raciborska

Zachowanie ekosystemów hydrogenicznych ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin

Rozporządzenie nr 2/08 Wojewody Śląskiego z dnia 30.01.2008r., Dz.Urz. Woj. Śl. Nr 22/2008, poz.504

Stowek na Kosarach pod Hyśkowcem

2008 1,7 Żywiec

Zachowanie ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych ekosystemu torfowiska ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin.

Rozporządzenie nr 74/08 Wojewody Śląskiego z dnia 5.11.2008r., Dz.Urz. Woj. Śl. Nr 200/2008, poz. 3675

Uroczysko Zielona

2008 17,5 Dabrowa Górnicza

Zachowanie różnorodności biologicznej - zbiorowiska grądów, łegów oraz zmiennowilgotnej łąki trzęślicowej - z kilkunastoma stanowiskami roślin objetych ochroną ścisłą i częściową, ostoja kilkunastu chronionych gatunków ptaków oraz miejscami bytowania i rozrodu chronionych gatunków płazów.

Uchwała Nr XXXI/538/08 Rady Miejskiej w Dąbrowie Górniczej z dnia 29.10.2008 r., Dz.U. Woj.Śl. Nr 214/2008, poz.4327

Zbiornik Weldoro

2008 0,21 Bielsko-Biała

Zachowanie miejsca masowego rozrodu płazów.

Uchwała Nr XXIII/610/2008 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 1.04.2008r. Dz. Urz. Woj.Śl. Nr 98/2008, poz.2007

Lasek Chropaczowski

2009 13,38 Świętochłowice

Ochrona siedlisk zwierząt i stanowisk roślin objętych ochroną prawną.

Uchwała Nr XXXI/247/09 Rady Miejskiej w Świętochłowicach z dnia 25.03.2009r.

Gierzyna

2010 10,25 Miasteczko Śląskie

Zachowanie ekosystemu będącego siedliskiem i ostoją chronionych i zagrożonych wyginięciem gatunków roslin i zwierząt.

Uchwała Nr LI/402/10 Rady Miejskiej w Miasteczku Sląskim z dnia 29 września 2010 r. Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 241/2010 poz. 3663

Księża Góra

2011 6,2 Piekary Śląskie

Zachowanie lokalnej mozaikowatości siedlisk jako warunku niezbędnego do zachowania różnorodności gatunkowej obszaru.

Uchwała Nr X/151/11 Rady Miasta Piekary Śląskie z dnia 29.09.2011r., Dz. Urz.Woj. Śl. Nr 285 poz.4805

bd - Brak danych w akcie prawnym powołującym obiekt.

Materiał strony opracowano 23 lutego 2004 roku. Autor opracowania: R. Bula. Ostatnia aktualizacja zawartości strony: 25 kwietnia 2012 r.

zabie_doly3
Zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Żabie Doły"
Fot. K. Sokół

Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe wyznacza się w celu ochrony wyjątkowo cennych fragmentów krajobrazu naturalnego i kulturowego. Powołane dotąd zespoły przyrodniczo-krajobrazowe chronią elementy krajobrazu Beskidu Śląskiego, Pogórza Śląskiego oraz Wyżyny Śląskiej:

  • obszary źródliskowe oraz doliny rzek i potoków wraz z charakterystyczną dla nich roślinnością (Dolina Jamny w Mikołowie, Lasek Miejski w Błogocicach na terenie gminy Cieszyn, oraz Sarni Stok w Bielsku Białej, Park w Reptach i Dolina rzeki Dramy na terenie gmin: Zbrosławice i Tarnowskie Góry, Źródła Kłodnicy w Katowicach, Góra Bucze, Gościnna Dolina),
  • kompleksy stawów hodowlanych (Wielikąt w gminie Lubomia oraz Żabie Doły na pograniczu gmin: Bytom i Chorzów),
  • obszry z obiektami kulturowymi (Wzgórze Gołonoskie w Dąbrowie Górniczej, Bluszcze na Górze Zamkowej w Cieszynie, Kaplicówka w Skoczowie, Suchogórski Labirynt Skalny, Doły Piekarskie),
  • obszary leśne (Uroczysko Buczyna w Chorzowie, Miechowicka Ostoja Leśna, Pasieki, Cygański Las).

Spośród 20 powołanych obiektów - 3 ustanowił wojewoda, 17 - samorządy lokalne.

Wykaz zespołów przyrodniczo-krajobrazowych w województwie śląskim

Nazwa zespołu Rok utworzenia Powierzchnia [ha] Gmina Przedmiot ochrony Podstawa prawna
Źródliska Kłodnicy 2001 100,4 Katowice Obszar źródliskowy rzeki Kłodnicy. Uchwała nr XXXIV/453/2001 Rady Miejskiej Katowic z dn. 26.04.2001 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 25/01, poz. 606); uchwała nr LIII/718/2002 Rady Miejskiej Katowic z dn. 23.09.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 85/02, poz. 3009).
Uroczysko Buczyna 2002 65,32 Chorzów Obszar leśny położony na pomiędzy dużymi aglomeracjami porośnięty kwaśną buczyną niżową i związanymi z nią gatunkami roślin i zwierząt oraz z pomnikowymi okazami drzew. Uchwała nr XLIX/663/2001 Rady Miasta Chorzów z 27.12.2001 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 2/02, poz. 76).
Wielikąt 2002 636,96 Lubomia Kompleks stawów rybnych będących ostoją dla ptaków lęgowych i przelotnych. Rozporządzenie nr 5/2002 wojewody śląskiego z 19.02.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 17/02, poz. 525).
Wzgórze Gołonoskie 2002 5,2 Dąbrowa Górnicza Obszar wzgórza Gołonoskiego jako wyjątkowo cenny fragment krajobrazu naturalnego i kulturowego. Uchwała nr LVI/991/2002 Rady Miejskiej Dąbrowy Górniczej z 22.05.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 47/02, poz. 1578).
Park w Reptach i Dolina rzeki Dramy 2002 475,51 Zbrosławice, Tarnowskie Góry Wielkoprzestrzenna kompozycja krajobrazowa obejmująca park zabytkowy w Reptach wraz z przyległymi gruntami rolnymi położony w dolinie rzeki Dramy. Rozporządzenie nr 47/02 wojewody śląskiego z 12.07.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 53/02, poz. 1730).
Jaworze 2002 203 Jaworze Fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego Pogórza Śląskiego z charakterystyczną rzeźbą terenu obejmującego obszary użytkowania rolniczego, doliny cieków wodnych, pozostałości lasów. Uchwała nr XLIII/230/2002 Rady Gminy Jaworze z 27.06.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 53/02, poz. 1763).
Sarni Stok 2002 11,19 Bielsko-Biała Fragment Pogórza Cieszyńskiego obejmujący dolinę Potoku Zajazdowego porośniętą przez grąd subkontynetalny i łęg jesionowo-olszowy. Uchwała nr LXII/954/2002 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z 2.02.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 55/02, poz. 1846).
Lasek Miejski w Błogocicach 2002 4,10 Cieszyn Zbocze doliny rzeki Olzy porośnięte lasami grądowymi i łęgowymi. Uchwała nr LVII/556/02 Rady Miejskiej w Cieszynie z 5.09.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 66/02, poz. 2396).
Dolina Jamny 2002 bd Mikołów Dolina rzeki Jamny. Uchwała nr LVIII/848/2002 Rady Miejskiej Mikołowa z 20.08.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 68/02, poz. 2462).
Żabie Doły 2002 217,66 Bytom, Chorzów Kompleks stawów, nieużytków oraz gruntów rolnych położony pomiędzy aglomeracjami miejskimi Bytomia i Chorzowa stanowiąc miejsce gniazdowania wielu gatunków ptaków wodno-błotnych. Rozporządzenie nr 49/2002 wojewody śląskiego z 28.10.2002 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 79/02, poz. 2813).
Bluszcze na Górze Zamkowej 2003 0,4164 Cieszyn Fragment zadrzewionego stoku Góry Zamkowej ze stanowiskiem bluszczu pospolitego z licznymi okazami zakwitającymi. Uchwała nr V/54/2003 Rady Miejskiej Cieszyna z 23.01.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 11/03, poz. 413).
Kaplicówka 2003 bd Skoczów Fragment wzgórza Kaplicówka z licznymi gatunkami chronionych roślin i zwierząt oraz kaplicą św. Jana Sarkandra. Uchwała nr XI/160/2003 Rady Miejskiej Skoczowa z 28.08.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 91/03, poz. 2399).

Cygański Las

2004 593 Bielsko-Biała bd

Uchwała Nr XXXVII/1193/2004 Rady Miejskiej w Bielsku Białej z dnia 7grudnia 2004 roku Dz. Urz. Woj.. Śl. Nr 7/2005, poz.131

Wzgórze Kamionka

2005 6,89 Mikołów bd

Uchwała Nr XXXVI/565/2005 Rady Miejskiej w Mikołowie z dnia 30 sierpnia 2005 roku Dz. Urz. Woj.. Śl. Nr 124/2005, poz. 3105

Gościnna Dolina

2006 39,18 Bielsko-Biała bd

Uchwała Nr LX/1910/2006 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 27 czerwca 2006 roku Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 111/2006, poz.3136

Doły Piekarskie

2006 27 Tarnowskie Góry

Walory krajobrazowe obszaru powyrobiskowego z oczkiem wodnym i stanowiskami roślin chronionych.

Uchwała Nr LXVI/581/2006 Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia 4 października 2006r. Dz. Urz. Woj. Śl. Nr136/2006, poz.3865

Suchogórski Labirynt Skalny

2008 19,84 Bytom

Wyrobiska pogórnicze i grzędy skalne, na których ukształtowały się interesujące zbiorowiska roślinne i zwierzęce.

Uchwała Nr XXVIII/385/08 Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 27.05.2008, Dz.Urz. Woj. Śl.nr 130/08, poz. 2520

Pasieki

2010 10 Miasteczko Śląskie

Zbiorowiska borowe, zbiorowiska roślin wodnych z rzadkimi elementami fauny i flory na terenie o atrakcyjnej krajobrazowo rzeźbie (warpie).

Uchwała Nr LI/403/10 Rady Miejskiej w Miasteczku Sląskim z dnia 29 września 2010 r. Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 241/2010 poz. 3664

Góra Bucze

2011 109 Brenna

Zachowanie ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych źródła tufowego, ekosystemów leśnych i łąkowych ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin i zwierząt.

Uchwała Nr XLII/373/10 Rady Gminy Brenna z dnia 28.10.2010r., Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 8/2011, poz.113

Miechowicka Ostoja Leśna

2012 305,6 Bytom

Zachowanie fragmentu terenów leśnych, oczek wodnych i polan śródleśnych ze względów naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych oraz z uwagi na licznie występujące na tym obszarze siedliska chronionych i rzadkich gatunków roślin i zwierząt.

Uchwała nr XXIII/321/12 Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 25 stycznia 2012r., Dz. Urz. Woj. Śl. 2012.1052

bd - Brak danych w akcie prawnym powołującym obiekt.

Materiał strony opracowano 23 lutego 2004 roku. Autor opracowania: R. Bula. Ostatnia aktualizacja zawartości strony: 26 kwietnia 2012 r.

O stronie

Serwis o przyrodzie województwa śląskiego opracowywany jest przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska we współpracy ze specjalistami z różnych dziedzin przyrodoznawstwa. Wszystkich zainteresowanych, zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, zapraszamy do współredagowania oraz wzbogacania jego zawartości.

dr Jerzy B. Parusel

Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska jest jednostką organizacyjną Samorządu Województwa Śląskiego.

      logo CDPGS small logo slaskie kolorowe rgb

Newsletter

Informacje o bieżących wydarzeniach.

Zapisując się do newslettera zgadzasz się na postanowienia zawarte w naszej Polityce prywatności. Po zapisaniu prześlemy e-mail potwierdzający dopisanie do newslettera. Prosimy o potwierdzenie subskrypcji.

Zbiorcze RSS | Kalendarz RSS

© 2016 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska |
Design by SD LTD / FreshSeo
sponsorzy

Pliki cookie ułatwiają świadczenie naszych usług. Korzystając z naszych usług, zgadzasz się, że używamy plików cookie.