zaproponuj artykuł

Instytucje i organizacje

Geoportale

 
ORSIP - Geoportal Województwa Śląskiego
ORSIP - Moduł Przyroda
BioGeo Silesia
 
Geoportal RDOŚ Katowice
geoportal.gov.pl

Biblioteki cyfrowe

 
Kolekcja "Natura" ŚBC
 

Infografiki

Infografika Kleszcze
Kleszcze

Żywiecki Park Krajobrazowy

Beskid Żywiecki fot. J. B. Parusel
Beskid Żywiecki
fot. J. B. Parusel

pilskobabia2-JParusel
Beskid Żywiecki
Fot. K. Sokół

bz-boracza
Rejon Hali Boraczej
Fot. K. Sokół

gr_w_raczy
Widok na grupę Wielkiej Raczy
Fot. K. Sokół

pilsko
Widok z Pilska
Fot. K. Sokół

Żywiecki Park Krajobrazowy został utworzony w 1986 roku uchwałą nr XII/79/86 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bielsku-Białej z dnia 13.03.1986 r. Aktualnie powierzchnia parku wynosi 35 870 ha. Wokół parku ustanowiono otulinę na obszarze 21 790 ha. Żywiecki Park Krajobrazowy obejmuje pasmo Beskidu Żywieckiego, położone przy granicy ze Słowacją, w widłach rzeki Soły i Koszarawy oraz niewielką cześć Beskidu Makowskiego z masywem Kiczory (762 m n.p.m.). W otulinie parku znajduje się południowo-zachodni fragment Kotliny Żywieckiej ze starą częścią miasta Żywca.

Beskid Żywiecki dzieli się na kilka grup górskich o przebiegu równoleżnikowym, rozdzielonych głębokimi dolinami. Najważniejsze pasma górskie to: Pasmo Wielkiej Raczy z kulminacjami Wielkiej Raczy (1 236 m n.p.m.), Jaworzyny (1 173 m n.p.m.), Wielkiej Rycerzowej (1 226 m n.p.m.) i Oszastu (1 152 m n.p.m.) oraz Pasmo Pilska z najwyższymi wzniesieniami Pilska (1 557 m n.p.m.), Romanki (1 366 m n.p.m.) i Lipowskiej (1 324 m n.p.m.). Pasmo Pilska wyróżnia się na tle całego obszaru ze względu na znaczną wysokość. Jego wyniosła kopa z promieniście rozchodzącymi się grzbietami, ma szeroką i spłaszczoną wierzchowinę pozbawioną lasu, która tworzy, jedyny w granicach parku, obszar z subalpejskim piętrem roślinności.

W budowie geologicznej terenu parku zaznacza się przewaga fliszowych utworów serii magurskiej - piaskowców magurskich, przedzielonych warstwami łupków. Cechą charakterystyczną krajobrazu jest obecność licznych i różnorodnych form geomorfologicznych, m.in.: ścian skalnych, ambon, baszt, progów, złomisk, gołoborzy i osuwisk skalnych. Jaskiń jest niewiele, największą z nich, zwaną Wickową (długość ponad 100 m), znajdującą się w Sopotni Wielkiej, objęto ochroną w formie pomnika przyrody. Pomnikiem przyrody jest największy i najwyższy (10 m wysokości) w polskich Beskidach wodospad w miejscowości Sopotnia Wielka.

Lasy zajmujące ok. 80% powierzchni parku są silnie przekształcone przez człowieka. Są to głównie sztuczne świerczyny, wprowadzane w reglu dolnym na miejsce wyciętych buczyn. Ze względu na duże zróżnicowanie wysokościowe, wykształciły się tutaj cztery piętra roślinne: pogórza, regla dolnego, regla górnego i kosodrzewiny (subalpejskie). Piętro pogórza (do 550 m n.p.m.) zostało prawie w całości zajęte pod uprawę i zabudowę. Obecnie dominują tu zbiorowiska nieleśne - łąki kośne i pastwiska oraz zarośla wierzbowe. Typowym zbiorowiskiem regla dolnego (550 - 1 150 m n.p.m.) jest buczyna karpacka, która reprezentuje tu tzw. postać śląsko-żywiecką, charakteryzującą się udziałem sudeckiego gatunku - żywca dziewięciolistnego. W warunkach naturalnych, zbiorowisko to miało największy udział wśród lasów dolnoreglowych. Obecnie jednak, na obszarze Beskidu Żywieckiego zostało w znacznym stopniu wyparte przez dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy, którego areał wzrósł w wyniku gospodarki leśnej, preferującej nasadzenia świerkowe. Niewielkie powierzchnie zajmują płaty kwaśnej buczyny górskiej, przeważnie w postaci zubożałej. Rzadkim zbiorowiskiem dolnoreglowym jest także las jodłowy, którego najlepiej wykształcone płaty spotyka się na Małej Rycerzowej. W dolinach potoków zachowały się fragmenty zbiorowisk łęgowych - nadrzecznej olszyny górskiej i bagiennej olszyny górskiej.

W wyższych położeniach, w trudno dostępnych źródliskowych odcinkach potoków, na pograniczu regla dolnego i górnego, występują lasy jaworowe reprezentujące zespoły - jaworzyny ziołoroślowej i jaworzyny karpackiej. W piętrze regla górnego (1 150 - 1 400 m n.p.m.) dominuje zachodniokarpacka świerczyna górnoreglowa.

Duża różnorodność cechuje roślinność nieleśną parku. Wyróżniono tu ponad 20 nieleśnych zbiorowisk roślinnych. W niższych położeniach górskich są to przede wszystkim zbiorowiska łąkowe (łąka rajgrasową, wilgotna łąka ostrożeniowa) i pastwiskowe (pastwisko życicowe). Na polanach reglowych typowym zbiorowiskiem jest łąka mieczykowo-mietlicowa z udziałem wielu gatunków storczyków. Na siedliskach zubożałych rozwijają się ubogie łąki bliźniczkowe, a na siedliskach wilgotnych - zbiorowiska z sitowiem leśnym oraz sitem rozpierzchłym. Nieużytkowane polany porastają borówczyska z panującą borówką czarną. W miejscach wysięków wód wykształcają się zbiorowiska źródliskowe z dominacją mchów oraz młaki: młaka kozłkowo-turzycowa, kwaśna młaka turzycowo-mietlicowa, zbiorowiska turzycy prosowatej oraz turzycy dzióbkowatej. W masywie Pilska, w otoczeniu eutroficznych młak, spotyka się niewielkie płaty torfowisk wysokich.

Niezwykle barwne aspekty tworzą, rozwijające się wzdłuż cieków i w otoczeniu źródlisk, ziołorośla z dominacją jednego lub kilku gatunków bylin. Występują tu m.in.: ziołorośla z tojadem mocnym, ziołorośla lepiężnikowe (z lepiężnikiem białym oraz lepiężnikiem wyłysiałym), wiązówkowo-bodziszkowe, nitrofilne ziołorośla ze szczawiem alpejskim, młaki ziołoroślowe z kniecią górską i świerząbkiem orzęsionym.

W piętrze subalpejskim, w partii szczytowej Pilska rozwinęły się zarośla kosodrzewiny, poprzedzielane płatami traworośli i zbiorowisk krzewinkowych z bażyną obupłciową.

Na obszarze parku stwierdzono ponad 1 000 gatunków roślin naczyniowych. Do największych rzadkości należą rosnące w masywie Pilska: czosnek syberyjski, który ma tu jedyne stanowisko w polskich Karpatach, oraz niebielistka trwała w odmianie alpejskiej (jedyne miejsce występowania w Beskidach).

Faunę reprezentuje około 40 gatunków ssaków, ponad 100 gatunków ptaków lęgowych, 6 gatunków gadów, 15 gatunków płazów, ponad 20 gatunków ryb i 1 gatunek minoga. Beskid Żywiecki stanowi ważną ostoję dla największych krajowych drapieżników - niedźwiedzia, wilka i rysia. Swoje miejsca lęgowe mają tu bardzo rzadkie gatunki ptaków, jak np.: głuszec, puchacz, dzięcioł trójpalczasty, siwerniak, drozd obrożny. Osobliwością fauny Beskidu Żywieckiego jest występowanie dwóch endemitów karpackich - darniówki tatrzańskiej i traszki karpackiej.

Najcenniejsze fragmenty parku objęto ochroną, tworząc tu 10 rezerwatów przyrody: Butorza, Dziobaki, Gawroniec, Muńcoł, Oszast, Pięć Kopców, Pilsko, Pod Rysianką, Romanka w Beskidzie Żywieckim, Śrubita.

Materiał strony opracowano 15 marca 2004 roku. Autor opracowania: R. Bula.

Pin It

O stronie

Serwis o przyrodzie województwa śląskiego opracowywany jest przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska we współpracy ze specjalistami z różnych dziedzin przyrodoznawstwa. Wszystkich zainteresowanych, zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, zapraszamy do współredagowania oraz wzbogacania jego zawartości.

dr Jerzy B. Parusel

Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska jest jednostką organizacyjną Samorządu Województwa Śląskiego.

      logo CDPGS small logo slaskie kolorowe rgb

Newsletter

Informacje o bieżących wydarzeniach.

Zapisując się do newslettera zgadzasz się na postanowienia zawarte w naszej Polityce prywatności. Po zapisaniu prześlemy e-mail potwierdzający dopisanie do newslettera. Prosimy o potwierdzenie subskrypcji.

Zbiorcze RSS | Kalendarz RSS

© 2016 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska |
Design by SD LTD / FreshSeo
sponsorzy