Tabela przedstawiającą podział województwa śląskiego na regiony geobotaniczne (PDF)

Do przeglądania i drukowania dokumentów w formacie PDF można użyć m.in. dostępnego bezpłatnie programu Adobe Acrobat Reader.

Północna część województwa śląskiego

W części niżowej województwa, w szacie dużych kompleksów leśnych, dominują wielkopowierzchniowe zbiorowiska suboceanicznych świeżych borów sosnowych, często o charakterze monokultur, wprowadzanych w miejsce naturalnych lasów mieszanych. Porastają one siedliska ubogie, słabo wilgotne, gdzie wytworzyły się kwaśne gleby bielicowe: w Lasach Lublinieckich, Lasach Rudzkich, na Wyżynie Śląsko-Wieluńskiej. Duże powierzchnie zajmują również śródlądowe bory wilgotne, z masowym udziałem w runie trzęślicy modrej, rozwijające się na płaskich i wilgotnych terenach. Największe ich płaty występują w Lasach Lublinieckich i Kobiórsko-Pszczyńskich. Szeroko rozpowszechnione na siedliskach wilgotnych i podmokłych w Lasach Lublinieckich i Kobiórsko-Pszczyńskich są także bagienne bory trzcinnikowe. Zbiorowiska te wyróżniają się trawiastym runem, w którym dominuje trzcinnik owłosiony. Wymienione fitocenozy borowe należą do uboższych florystycznie. Na glebach średnio żyznych dość często spotykany jest kontynentalny bór mieszany. Największe jego fragmenty występują w Lasach Lublinieckich, Kobiórsko-Pszczyńskich i Rudzkich. Do rzadszych zbiorowisk należy kontynentalny bór bagienny, wykształcający się na niedużych powierzchniach, w silnie podmokłych obniżeniach terenu, na glebach torfowych. W runie obficie rosną: borówka bagienna i chronione bagno zwyczajne. Jego dobrze zachowane płaty występują w Lasach Lublinieckich i Murckowskich. Na siedliskach nieco żyźniejszych, niż zajmowane przez kontynentalny bór mieszany - na glebach płowych i brunatnych zbielicowanych - rozwija się kwaśna dąbrowa. Jest to las mieszany z panującym dębem bezszypułkowym w drzewostanie, w którego runie przeważają ogólnoleśne acidofilne gatunki (np.: trzcinnik leśny, śmiałek pogięty, pszeniec zwyczajny). Największe powierzchnie tego zbiorowiska znajdują się w okolicach: Gliwic, Świerklańca, Łazisk i Murcek. Kwaśna dąbrowa w przeszłości była szerzej rozpowszechniona, ale na skutek przemian antropogenicznych i gospodarki leśnej preferującej sosnę, w wielu miejscach upodobniła się do kontynentalnego boru mieszanego.

Spośród zbiorowisk lasów liściastych, największe straty powierzchniowe poniósł grąd subkontynentalny. Wielogatunkowe lasy grądowe porastały siedliska żyzne, dlatego zostały stosunkowo wcześnie wytrzebione i zmienione na pola uprawne. Nieduże ich fragmenty ostały się w postaci remiz, rozsianych w krajobrazie rolniczym lub na obszarach trudno dostępnych, z bogatą rzeźbą terenu. Grądy są typowymi zbiorowiskami niżowymi, w górach występują jedynie w piętrze pogórza (do 600 m n.p.m.). Najlepiej zachowane fitocenozy grądowe występują na Pogórzu Cieszyńskim, Garbie Tarnogórskim (w okolicach Poręby i Łaz), w Lesie Tworkowskim (Kotlina Raciborska) oraz m.in. w rezerwatach: Parkowe, Łężczok i Hubert.

Zdecydowanie częstsze od lasów dębowo-grabowych są buczyny, które zróżnicowane są na pięć zespołów: żyzną buczynę sudecką, żyzną buczynę karpacką i żyzną buczynę niżową - wykształcających się na żyznych glebach świeżych lub wilgotnych, ciepłolubną buczynę storczykową - na suchych i płytkich glebach wapniowcowych oraz kwaśną buczynę niżową - na ubogim i zakwaszonym podłożu. Spośród wymienionych zespołów, najczęściej spotyka się kwaśną buczynę niżową. Zbiorowisko to przywiązane jest do terenów płaskich i niewysokich wzniesień. Dobrze wykształcone płaty występują: w obrębie Garbu Tarnogórskiego (okolice Rept), na Płaskowyżu Rybnickim (okolice Książenic), w Lasach Murckowskich (rezerwat Las Murckowski), na Wyżynie Częstochowskiej (np. w rezerwacie Parkowe), Wyżynie Wieluńskiej i Progu Woźnickim. Żyzna buczyna sudecka występuje nielicznie na Wyżynie Częstochowskiej, na zacienionych, północnych zboczach dolin jurajskich (np. w rezerwatach: Parkowe, Ostrężnik, Sokole Góry, Zielona Góra) oraz na Płaskowyżu Rybnickim (okolice Książenic). Kresowe i nieliczne małe płaty żyznej buczyny karpackiej spotykane są na Wyżynie Śląskiej w dolinie Jamny (okolice Mikołowa), w Lesie Segieckim (okolice Bytomia) i w okolicy Dąbrowy Górniczej. Żyzna buczyna niżowa osiąga w województwie kraniec południowego zasięgu. Rozwija się na glebach brunatnych kwaśnych, w miejscach lekko pofałdowanych. Jej płaty, charakteryzujące się udziałem w runie perłówki jednokwiatowej, są zubożałe i często silnie przekształcone. Zbiorowisko to zostało stwierdzone na Wyżynie Częstochowskiej (Nadl. Złoty Potok), w Reptach k. Tarnowskich Gór i Bełsznicy (Płaskowyż Rybnicki). Fitocenozy ciepłolubnej buczyny storczykowej spotykane są rzadko i na niedużych powierzchniach - na Wyżynie Częstochowskiej (m.in. w rezerwatach: Parkowe, Sokole Góry, Zielona Góra, Góra Chełm) oraz na Garbie Tarnogórskim (okolice Rept, Dąbrowy Górniczej, Blachówki koło Bytomia). Są to lasy bukowe, porastające eksponowane, strome zbocza wzgórz wapiennych o ekspozycji południowej i południowo-zachodniej. Charakteryzują się niskim, rozluźnionym drzewostanem złożonym z buka, ze znaczną domieszką dębu szypułkowego, grabu i niekiedy klonu polnego. Warstwa krzewów jest lepiej rozwinięta, niż w innych typach buczyn. W runie charakterystyczna jest obecność światłolubnych i wapieniolubnych gatunków roślin, w tym m.in. storczyków: buławników, kruszczyka szerkolistnego i gnieźnika leśnego.

W dolinach rzek i mniejszych cieków wodnych rozwijają się lasy łęgowe. Najpowszechniej na obszarze województwa występuje łęg jesionowo-olszowy. Jest to eutroficzny i wybitnie higrofilny las, z panującą olszą czarną i domieszką jesionu, wykształcający się na siedliskach lekko zabagnionych, w dolinach wolno płynących cieków wodnych. Ginącym zbiorowiskiem jest łęg topolowo-wierzbowy. Jego fragmenty - często o zubożałym składzie - spotykane są jedynie w dolinach dużych rzek, takich jak: Wisła, Odra, Mała Panew, Olza i Soła. Rozwija się on wąskim pasem wzdłuż brzegów rzek, pomiędzy korytem a obwałowaniami, na podłożu typu mady. W strefie przykrawędziowej Wyżyny Częstochowskiej, w Obniżeniu Liswarty-Prosny, na terenie Niecki Włoszczowskiej, na Płaskowyżu Rybnickim, Wyżynie Katowickiej, Garbie Tarnogórskim i Pogórzu Śląskim, w dolinach szybko płynących potoków i na obszarach źródliskowych rozwija się podgórski łęg jesionowy. Z wyjątkiem Pogórza Śląskiego, jego płaty występują nielicznie; wyróżniają się udziałem gatunków górskich, m.in.: ciemiężycy zielonej, liczydła górskiego i świerząbka orzęsionego. Na żyznych i wilgotnych siedliskach, w zagłębieniach terenu o ruchomym przepływie wód, wykształca się łęg wiązowo-jesionowy. Zbiorowisko to należy do rzadziej spotykanych, występuje w rozproszeniu i zajmuje małe powierzchnie. Dobrze zachowane płaty tego łęgu występują: w rezerwacie Łężczok koło Raciborza (Kotlina Raciborska), w okolicach Toszka i Rept (Garb Tarnogórski) oraz na Pogórzu Cieszyńskim. Bardzo rzadkim zbiorowiskiem jest łęg jesionowy z jarzmianką większą. Stwierdzono go w okolicy Kalet i Poręby koło Zawiercia. Drzewostan tworzy tu głównie jesion wyniosły, z domieszką: jaworu, olszy szarej i czarnej oraz wiązu górskiego. W runie wysoką stałość osiąga jarzmianka większa.

Bagienne lasy olsowe zróżnicowane na dwa zespoły: olsu porzeczkowego (częściej spotykany) i olsu torfowcowego (rzadziej spotykany) rozwijają się na obrzeżach dolin rzecznych, zbiorników wodnych, starorzeczy i w bezodpływowych obniżeniach terenu na siedliskach mezotroficznych. Drzewostan buduje tu olsza czarna, a runo ma charakterystyczną strukturę kępkowo-dolinkową. W wyniku melioracji podmokłych terenów oraz regulacji rzek, olsy występują w niewielu miejscach i na niewielkich powierzchniach.

Największą osobliwością wśród zbiorowisk leśnych województwa śląskiego jest, spotykany rzadko w Polsce, zespół jaworzyny górskiej z języcznikiem zwyczajnym. Płaty tego zespołu zostały stwierdzone na Wyżynie Częstochowskiej, w okolicy Smolenia (rezerwat Ruskie Góry, Dolina Wodącej). Występują w pobliżu głębokich i wilgotnych dolin, w miejscach silnie ocienionych przez załomy skalne. Związane są z glebami zasadowymi, na których zalega gruz wapienny. Ich drzewostan tworzą: jawor, lipa szerokolistna i wiąz górski. W runie zaznacza się duży udział mchów i wątrobowców, występuje też chroniona paproć - języcznik zwyczajny.

Spośród zbiorowisk nieleśnych, największe znaczenie mają zbiorowiska endemiczne oraz ginące w skali kraju i województwa. Zbiorowiska te wymieniono poniżej.

• Endemiczny źródliskowy zespół warzuchy polskiej - województwo śląskie jest jedynym na świecie miejscem występowania tej fitocenozy. Warzucha polska wyginęła na stanowiskach naturalnych, zlokalizowanych na obrzeżach Pustyni Błędowskiej, w wywierzyskach potoku Biała. Obecnie utrzymuje się na stanowiskach zastępczych, w obszarach źródliskowych na Wyżynie Częstochowskiej (okolice Zawiercia i Złotego Potoku) i na Niecce Włoszczowskiej.
• Endemiczny zespół ciepłolubnej murawy naskalnej oleśnika górskiego i pięciornika wiosennego - został stwierdzony jedynie na obszarze Wyżyny Częstochowskiej, na Górze Janowskiego i Birów w Podzamczu oraz na skałach w Ryczowie, Żelazku i Śrubarni.
• Wilgotne łąki trzęślicowe - półnaturalne, bogate florystycznie zbiorowiska jednokośnych i nienawożonych łąk na zmiennowilgotnych, żyznych siedliskach, zawierających węglan wapnia. Obfitują w rzadkie i chronione, okazałe byliny dwuliścienne, takie jak: pełnik europejski, kosaciec syberyjski, mieczyk dachówkowaty, goryczka wąskolistna, zimowit jesienny i inne. W chwili obecnej, uznane są w skali kraju za zbiorowiska ginące, w związku ze zmianami zachodzącymi w środowisku (osuszanie terenów podmokłych) i zmianami sposobu użytkowania gruntów rolnych (intensyfikacja rolnictwa, zalesianie, porzucanie użytkowania). Najlepiej zachowane fragmenty łąk znajdują się w okolicach: Tucznawy, Trzebyczki, Poręby koło Zawiercia, Dąbrowy Górniczej, Kalet, Woźnik, Poczesnej i Mstowa.
• Zbiorowiska torfowisk przejściowych i wysokich - stanowią ostoję dla wielu gatunków roślin chronionych oraz reliktowych z zimnych okresów późnoglacjalnych, m.in.: rosiczek, tłustoszy, modrzewnicy zwyczajnej, wełnianki pochwowatej, przygiełki białej, turzycy bagiennej i innych. Najcenniejsze fragmenty występują w okolicy Dąbrowy Górniczej (Antoniów, Pogoria, Błędów), w rezerwatach Rotuz i Dolina Żabnika, w okolicy Sosnowca, Blachowni i w Lasach Lublinieckich.
• Murawy kserotermiczne z klasy Festuco-Brometea - ciepłolubne i bogate florystycznie, półnaturalne zbiorowiska trawiaste, z licznym udziałem bylin dwuliściennych. Porastają suche i słoneczne stoki wzgórz wapiennych. Zanikają w wyniku porzucenia dawnego sposobu użytkowania (wypas), zalesiania lub zabudowy. Najlepiej zachowane płaty muraw znajdują się na obszarze Wyżyny Częstochowskiej oraz na Garbie Tarnogórskim.
• Zespół kotewki orzecha wodnego - związany jest z eutroficznymi zbiornikami wodnymi. Na obszarze województwa spotykany jest na stawach w Kotlinie Raciborskiej (rezerwat Łężczok) i na Płaskowyżu Rybnickim (okolice Lysek, Pawłowic i Kuźni Nieborowskiej).

Południowa część województwa śląskiego

Szata roślinna tej części województwa - ze względu na duże zróżnicowanie wysokościowe - ma odmienny charakter. W górach wykształciły się cztery piętra roślinne: pogórza, regla dolnego, regla górnego i kosodrzewiny (subalpejskie).

W piętrze pogórza (do 550 m n.p.m.) dominowały niegdyś lasy grądowe, obecnie zostało ono prawie w całości zabudowane i zajęte pod uprawę.

W piętrze regla dolnego (od 550 do 1 150 m n.p.m.) panującym zespołem jest dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy. Pierwotnie obszar jego występowania był znacznie mniejszy, jednak wprowadzanie nasadzeń świerków w miejscach wyciętych buczyn karpackich, przyczyniło się do znacznego rozprzestrzenienia tego zbiorowiska. Zdecydowana większość płatów ma wtórne pochodzenie i ubogi skład florystyczny. Warstwę drzew tworzy świerk i buk z domieszką jodły. Najlepiej wykształcone i największe powierzchniowo fitocenozy występują na Pilsku (Beskid Żywiecki) i Baraniej Górze (Beskid Śląski).

Powszechnie spotykanym zespołem w Beskidach jest żyzna buczyna karpacka. Zajmuje przede wszystkim stoki o ekspozycji północnej i północno-wschodniej. Część górskich lasów bukowych została także w ostatnich dziesięcioleciach mocno zniekształcona w wyniku preferowania świerka. Typowo wykształcone fragmenty buczyn karpackich zachowały się w miejscach trudno dostępnych - na przykład na stromych stokach wzgórz. Największe i najlepiej zachowane powierzchnie tej fitocenozy występują: na Buczniku, Czantorii, Szyndzielni i Błatnej w Beskidzie Śląskim oraz na Muńcule, Wielkiej Raczy i Wielkiej Rycerzowej w Beskidzie Żywieckim.

Do częściej spotykanych zespołów należy również kwaśna buczyna górska. Zajmuje przede wszystkim przygrzbietowe partie stoków. W drzewostanie dominuje buk z domieszką: jawora, świerka, czasem jodły. Trawiasto-mszyste runo jest ubogie florystycznie i wyróżnia się obfitym udziałem kosmatki gajowej. Jej stanowiska w większości usytuowane są w Beskidzie Śląskim (występuje tu na rozległych powierzchniach). Dobrze zachowane płaty tego zbiorowiska stwierdzono na Czantorii i w rezerwacie Stok Szyndzielni (Beskid Śląski) oraz w rezerwacie Pod Rysianką (Beskid Żywiecki).

Wzdłuż prawie wszystkich większych potoków, na niewielkich powierzchniach występuje nadrzeczna olszyna górska. Jej optimum wysokościowe znajduje się na pograniczu piętra pogórza i regla dolnego. Rozwija się na żyznych madach rzecznych. W drzewostanie przeważa olsza szara, z nieznaczną domieszką: jesionu, jaworu, świerka, jodły, wierzby kruchej i białej. W bujnie rozwiniętym runie dominują różne gatunki lepiężników. Największe i najlepiej zachowane powierzchnie znajdują się w Kamesznicy nad potokiem Janoszka (Beskid Śląski) oraz w Jeleśni (Beskid Żywiecki) nad potokami: Sopotnia Wielka i Mała.

W północnej części Beskidu Śląskiego i w północno-wschodniej części Beskidu Małego, na stromych stokach o ekspozycji północnej, północno-wschodniej i wschodniej, pokrytych rumoszem skalnym oraz w kamienistych dolinach potoków często spotykanym zespołem jest jaworzyna górska z miesięcznicą trwałą. Wzdłuż potoków schodzi ten zespół w piętro pogórza. Drzewostan tworzy tu jawor, a w niższych położeniach jesion z małym udziałem: buka, świerka, jodły, wiązu górskiego i dębu szypułkowego. W ziołoroślowym runie dominuje gatunek charakterystyczny dla zespołu - miesiącznica trwała. Dobrze wykształcone płaty tego zespołu występują w dolinie Wapienicy, na stokach Szyndzielni i Wysokiego.

Poniżej opisano najrzadsze zbiorowiska Beskidów, związane z piętrem regla dolnego, a także strefami przejściowymi między reglem dolnym i pogórzem oraz reglem dolnym i górnym.

• Dolnoreglowy las jodłowy - bardzo rzadkie zbiorowisko związane z reglem dolnym. Stwierdzone jedynie w zachodniej części Beskidu Żywieckiego na Lipowskiej, Małej Rycerzowej, Bukowinie i Beskidzie Bednarowym w Sobolówce. Porasta stoki o niewielkim nachyleniu, głównie o ekspozycji południowo-wschodniej i południowej. Drzewostan buduje świerk z domieszką jodły i buka.
• Dolnoreglowy świerkowy bór na torfie - bardzo rzadki zespół leśny, którego najliczniejsze stanowiska w Polsce znane są obecnie z masywu Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim. Zajmuje wilgotne siedliska den dolinnych i lokalnych spłaszczeń stokowych. Drzewostan tworzy świerk, a w runie dominują Bazzania trilobata i liczne gatunki torfowców.
• Podgórski łęg jesionowy - najrzadszy zespół występujący na terenie Beskidu Śląskiego i w zachodniej części Beskidu Żywieckiego. Zajmuje siedliska w dolinach lub na stokach, w pobliżu szybko płynących potoków. Optimum wysokościowe to pogranicze pogórza i regla dolnego.
• Olszyna bagienna - została stwierdzona zarówno w Beskidzie Śląskim, jaki i w Beskidzie Żywieckim, gdzie zajmuje źródliskowe partie stoków o niewielkim nachyleniu i lokalne spłaszczenia zboczy w reglu dolnym. Są to siedliska zabagnione i podtopione. Drzewostan buduje olsza szara z domieszką olszy czarnej i jesionu. Jest to zespół bogaty florystycznie. W runie dominuje knieć błotna górska lub knieć błotna typowa. Najlepiej wykształcone płaty odnaleziono w dolinie potoku Bystra w Złatnej oraz w gminie Istebna.
• Jaworzyna ziołoroślowa - występuje na niedużych powierzchniach w zachodniej części Beskidu Żywieckiego, głównie w grupie Wielkiej Raczy i Pilska. Optimum wysokościowe to pogranicze regla dolnego i górnego. Porasta niezbyt strome stoki i tereny źródliskowe. Drzewostan budują buk i jawor z domieszką świerka i jodły. W runie dominują gatunki ziołoroślowe, takie jak: miłosna górska, lepiężnik biały, modrzyk górski i wietlica alpejska.
• Jaworzyna karpacka - występuje nielicznie i na niedużych powierzchniach. Zajmuje szczytowe, stromo nachylone partie stoków i strome skarpy nad potokami, na pograniczu regla dolnego i górnego w Beskidzie Śląskim (Skrzyczne, potok Janoszka w Kamesznicy), Beskidzie Żywieckim (Pilsko, Złatna, Oszast, Wielka Rycerzowa i Wielka Racza) oraz w okolicy Porąbki w Beskidzie Małym. Drzewostan jest niski i tworzą go głównie: jarząb pospolity, jawor i buk. Bujne i zwarte runo złożone jest z gatunków ziołoroślowych, m.in.: parzydła leśnego, miłosny górskiej, wietlicy alpejskiej i in.

Piętro regla górnego rozwija się w postaci wąskiego pasa, zajmującego najwyższe szczyty Beskidów (od 1 150 do 1 400 m n.p.m.). Występuje tu zachodniokarpacka świerczyna górnoreglowa. Nie jest ona częstym zespołem w Beskidach, co wynika z nieznacznego wyniesienia tutejszych pasm górskich nad poziom morza. W Beskidzie Śląskim porasta strome stoki: Baraniej Góry, Magurki Wiślańskiej, Skrzycznego, Trzech Kopców, a w Beskidzie Żywieckim: Pilska, Romanki i Lipowskiej. Drzewostan buduje świerk pospolity z domieszką jarzębu pospolitego. W runie dominują borówka czarna i wietlica alpejska.

Piętro subalpejskie wykształciło się jedynie w szczytowych partiach Pilska. Dominują tutaj karpackie zarośla kosodrzewiny, tworzone przez kosodrzewinę z domieszką jarzębiny w odmianie nagiej. Płaty kosówki poprzeplatane są traworoślami i borówczyskami bażynowymi.
W tej części województwa, u podnóża wzgórza Grapa (Kotlina Żywiecka), jedyne stanowisko ma łęg jesionowy z jarzmianką większą.

Spośród zbiorowisk nieleśnych, na uwagę zasługują poniższe zbiorowiska, ginące w skali kraju i województwa.

• Łąka górska z mieczykiem dachówkowatym - zbiorowisko eutroficznej łąki kośnej, występujące w piętrze reglowym Beskidu Śląskiego i Żywieckiego. Rozwija się dzięki stałemu użytkowaniu, które jest połączone z intensywnym nawożeniem organicznym. Wyróżnia się licznym udziałem w runie: mietlicy pospolitej oraz mieczyka dachówkowatego.
• Eutroficzna młaka górska - naturalne zbiorowisko rozwijające się na polanach w miejscach podmokłych, w sąsiedztwie sączących się wód źródliskowych. Największe i najcenniejsze przyrodniczo kompleksy młak z udziałem rzadkich gatunków - niebielistki trwałej i czosnku syberyjskiego - występują na Pilsku w Beskidzie Żywieckim. Młaka odróżnia się od otaczających łąk wyraźnie zaznaczoną warstwą mszystą i zielną, występowaniem wełnianek: szerokolistnej i wąskolistnej oraz gatunków niskich turzyc, takich jak: turzyca żółta, turzyca pospolita, turzyca prosowata i turzyca gwiazdkowata.
• Uboga łąka bliźniczkowa (psiara) - półnaturalne zbiorowisko związane z tradycyjną gospodarką pasterską, wykształcające się na zubożałych siedliskach. Gatunkiem panującym jest tutaj bliźniczka psa - trawka, która tworzy gęstą i zwartą murawę o jednowarstwowej strukturze. Trawa ta ma małe wymagania siedliskowe i eliminuje ze środowiska mniej konkurencyjne gatunki. Obecnie ten typ łąki górskiej zanika w wyniku zaprzestania tradycyjnego użytkowania.
• Borówczyska bażynowe - zespół charakterystyczny dla piętra subalpejskiego, spotykany w województwie śląskim jedynie na Pilsku. Płaty tego zbiorowiska występują wśród zarośli kosodrzewiny. Warstwę zielną tworzą niskie krzewinki: bażyna obupłciowa, borówka czarna, borówka brusznica oraz borówka bagienna.

Płaty wielu zespołów w województwie śląskim znajdują się na granicy ich zasięgów geograficznych. Granice północne osiągają m.in. zespoły: buczyny karpackiej, buczyny sudeckiej, kwaśnej buczyny górskiej, dolnoreglowego lasu jodłowego, jaworzyny górskiej z języcznikiem zwyczajnym, jaworzyny górskiej z miesięcznicą trwałą, jaworzyny karpackiej, bagiennego boru trzcinnikowego, nadrzecznej olszyny górskiej, bagiennej olszyny górskiej, karpackich zarośli kosodrzewiny, zachodniokarpackiej świerczyny górnoreglowej, dolnoreglowego boru jodłowo-świerkowego, dolnoreglowego świerkowego boru na torfie oraz szereg górskich zespołów nieleśnych. Południowe granice osiągają m.in.: kwaśna buczyna niżowa, żyzna buczyna niżowa, grąd subkontynentalny, łęg wiązowo-jesionowy, łęg jesionowo-olszowy, świetlista dąbrowa, kontynentalny bór mieszany, śródlądowy bór wilgotny, suboceaniczny bór świeży, śródlądowy bór suchy, wyżynny jodłowy bór mieszany, łozowisko z wierzbą szarą i wierzbą pięciopręcikową, ols porzeczkowy, ols torfowcowy, łęg topolowo-wierzbowy, wikliny nadrzeczne oraz wiele nieleśnych zespołów niżowych. Najdalej na wschód położone są płaty zarośli odmiany nagiej jarzębiny z porzeczką skalną i czeremchą skalną (jedyne w województwie i w Karpatach stanowisko na Pilsku).

Ponadto, na terenie województwa ma swoje stanowiska wiele zespołów rzadkich w Polsce, m.in.: salwinii pływającej i spirodeli wielokorzeniowej, rzęsy garbatej i wolffii bezkorzeniowej, paprotnicy kruchej i zanokcicy zielonej, rdestnicy ostrolistnej, rdestnicy ściśnionej, rdestnicy szczeciolistnej, rdestnicy stępnionej, grążela drobnego, grzybieńczyka wodnego, kotewki orzecha wodnego, włosiennicznika rzecznego i potocznika wąskolistnego, osoki aloesowatej, pływacza drobnego, przęstki pospolitej, turzycy prosowej, turzycy dwustronnej, turzycy Buxbauma, turzycy bagiennej, turzycy obłej, turzycy Davalla, ostrożenia łąkowego, situ ostrokwiatowego, kostrzewy bladej, miłka wiosennego i kłosownicy pierzastej, lebiodki pospolitej i kłosownicy pierzastej, przygiełki białej, łęgu jesionowego z jarzmianką większą i dolnoreglowego boru świerkowego na torfie.

Materiał strony opracowano 15 marca 2004 roku. Autor opracowania: A. Henel.